رویداد امروز: طبق اعلام مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۳۰ درصد بازار کار رسمی کشور در اختیار متولدین دهه ۷۰ است؛ نسلی که تا حدی جایگاه خود را در بازار کار به دست آورده و مشغول فعالیت است.
در همین راستا، کارشناسان تاکید دارند که در برنامهریزیها و تصمیمگیریها باید تمرکز اصلی بر نسل Z باشد که اکنون در آستانه ورود به بازار کار قرار گرفته است.
در حال حاضر، نسل جدید با توجه به تحولات تکنولوژیکی و فضای مجازی به تولید محتوا و فعالیت در بستر اینترنت علاقهمند است. این نسل که شامل دهه هفتادیها و نسل Z میشود، عمدتاً در شبکههای اجتماعی فعالاند و اخبار و پیشرفتهای تکنولوژیک را از طریق ارتباط با همسالان خود دنبال میکنند.
نحوه ارتباط نسل جدید با جهان اطراف بسیار متفاوت از سایر نسلهاست. آنها خود را از طریق تولید محتوای آنلاین، چت و تماسهای ویدیویی و مشارکت فعال در شبکههای اجتماعی ابراز میکنند. حضور پررنگ این نسل در فضای مجازی باعث شده جنبههای مختلف زندگی، هویت، رفتارها، هیجانات و ارتباطات آنان با فضای آنلاین تنظیم شود.
در تعریف کلی، نسل به گروهی از انسانها گفته میشود که در یک بازه زمانی مشخص زندگی کرده یا متولد شدهاند و اشتراکات فرهنگی، اجتماعی و رفتاری دارند. نسلها در تقسیمبندی رایج به نسل B، نسل X، نسل Y و نسل Z تقسیم میشوند.
تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۳۰ درصد بازار کار رسمی کشور در اختیار متولدین دهه ۷۰ است؛ نسلی که تا حدی جایگاه خود را در بازار کار به دست آورده و مشغول فعالیت است. در همین راستا، کارشناسان تاکید دارند که در برنامهریزیها و تصمیمگیریها باید تمرکز اصلی بر نسل Z باشد که اکنون در آستانه ورود به بازار کار قرار گرفته است.
در حال حاضر، نسل جدید با توجه به تحولات تکنولوژیکی و فضای مجازی به تولید محتوا و فعالیت در بستر اینترنت علاقهمند است
نسل B یا همان Baby Boomerها بین سالهای ۱۳۲۴ تا ۱۳۴۲ متولد شدهاند. این دوره همزمان با پایان جنگ جهانی دوم و رشد سریع جمعیت بوده است و به همین دلیل به نسل انفجار جمعیت نیز شناخته میشود. این نسل دوران رفاه اقتصادی را تجربه کرده و از نظر سیاسی و اجتماعی نیز با تحولات عمیقی روبهرو بوده است.
نترسی، تجربه، دنیا دیده بودن، ریسکپذیری، کارآفرینی و تمایل به خلق کسبوکار جدید از ویژگیهای بارز آنان است. افراد این نسل معمولاً سحرخیز، اهل کار زیاد، منظم و پایبند به روابط خانوادگی هستند. رسانههای سنتی مانند رادیو، تلویزیون و مطبوعات برایشان اولویت دارد. بیشتر صاحبان کسبوکارهای قدیمی و برندهای خلاق متعلق به این نسل هستند.
نسل X که بعد از بیبیبومرها قرار دارد، تولدشان از اوایل دهه ۱۳۴۰ تا پیش از دهه ۱۳۶۰ شمسی است. بزرگترین ویژگی این نسل توانایی برقراری ارتباط مؤثر با جامعه اطراف است. آنها نسبت به نسل قبل کمتر کار میکنند و بیشتر اهل تفریح هستند، اما در عین حال به مسایل مادی و رقابت اهمیت زیادی میدهند.
رسانههای سنتی هنوز جایگاه خود را در میان این نسل حفظ کردهاند، ولی اکانت شبکههای اجتماعی نیز دارند و معمولا تنها در یک شبکه حضور فعال دارند. نسل Y که بین سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۵ شمسی به دنیا آمدهاند، با تغییرات گستردهای در فناوری، سیاست و فرهنگ روبهرو شدهاند. این نسل با تلویزیون ماهوارهای، اینترنت و تحولات اقتصادی جهانی رشد کرده است.
آنها به تکنولوژی مسلط هستند، به اینترنت اتکا دارند، به ارتباطات مجازی علاقهمندند و بیشتر مایل به دریافت خدمات و کالاها بهصورت آنلاین هستند. استقلال، اعتماد به نفس، علاقه به تجربههای نو و خلاقیت از ویژگیهای بارز این نسل است. این افراد کار و زندگی را مکمل یکدیگر میدانند و حتی در زمان سفر و تفریح نیز از ابزارهای دورکاری برای ادامه فعالیت خود بهره میبرند.
علاقه وافر به کسب و کارهای هوشمند
اما نسل Z که به زومرها نیز معروفاند، بین سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۹ شمسی متولد شدهاند. به آنها نسل موبایلبهدست هم میگویند، چراکه از کودکی در فضای دیجیتال، با شبکههای اجتماعی، اینترنت و تکنولوژی رشد کردهاند. از نظر شغلی، نسل Z به کسبوکارهای هوشمند و مجازی علاقه دارد و مشاغل سنتی برایشان جذابیت چندانی ندارد.
این نسل بیشتر به سمت پروژههای شخصی، فریلنسری، استقلال شغلی و نبود کارفرما تمایل دارد. آنها طرفدار مدلهای کاری هستند که در کوتاهترین زمان ممکن، درآمد بالا و موفقیت به همراه داشته باشند. خودمختاری، تصمیمگیری مستقل، کار داوطلبانه و مدیریت آزادانه از دیگر ویژگیهای رفتاری آنهاست.
همچنین تمایلی به تلویزیون ندارند و اطلاعات و اخبار مورد نیازشان را از شبکههای اجتماعی بهدست میآورند. با بررسی ویژگیهای این نسلها، میتوان دریافت که نسلهای قدیمیتر مانند بیبیبومرها در آستانه بازنشستگیاند و نسلهای X و Y جایگاه خود را در بازار کار تثبیت کردهاند، لذا تمرکز بر نسل Z در تصمیمسازیها امری ضروری است.
به گزارش مجمع جهانی اقتصاد، بسیاری از مشاغل فعلی بهواسطه پیشرفت فناوری و ظهور اپلیکیشنها از بین خواهند رفت و در مقابل، مشاغل جدید در بستر اینترنت، فضای مجازی و ارتباطات دیجیتال ایجاد خواهند شد. به همین دلیل، فراهمکردن زیرساختهای لازم برای مشاغل نوظهور و ترسیم مسیر همزمان با رشد فناوری ضروری است.
نسلی که تمایل دارد کارآفرین باشد
حمید حاجاسماعیلی، کارشناس بازار کار، در گفتوگو با یک رسانه خبری تأکید کرده است که بازار کار سنتی ایران برای نسل Z جذاب نیست. او معتقد است باید ظرفیتهای بازار کار را افزایش داد تا امکان جذب این نسل فراهم شود.
حاجاسماعیلی در ادامه میگوید: «در گام دوم باید شرایط اقتصادی در سطح کلان کشور مهیا شود، اما اکنون با مشکلاتی نظیر تحریم، تورم و افزایش ریسک سرمایهگذاری روبهرو هستیم. از سوی دیگر، بازار غیررسمی کشور نیز در حال گسترش است.» به گفته وی، نسل Z انگیزهها، دیدگاهها و سلایق متفاوتی دارد و ساختار فعلی بازار کار پاسخگوی نیازهای این نسل نیست.
بنابراین باید از تجربیات جهانی بهره گرفت و مشاغلی متناسب با سلیقه نسل جدید و نیازهای واقعی بازار طراحی کرد.حاجاسماعیلی با اشاره به اینکه نسل Z تمایلی به کار در نهادهای دولتی ندارد، تصریح میکند: با توجه به اینکه این نسل تمایل دارد خودش کارآفرین باشد و شرکت تأسیس کند، لازم است در سه محور اقدام کنیم؛ افزایش ظرفیت بازار رسمی، تطبیق با نیازهای نسل جدید و توسعه مشاغل فناورانه.
سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، نیز در نشست کارگروه اقتصادی، اشتغال و سرمایهگذاری استان بوشهر، تحولات نسلی بازار کار را یکی از چالشهای مهم دانسته و گفته است: بیش از ۳۰ درصد بازار کار رسمی کشور متعلق به متولدین دهه ۷۰ به بعد است و باید با رویکرد مهارتی و نهادسازی نوین، شکاف میان کارفرمایان و نیروی کار جوان را مدیریت کرد.
به گفته وی، این نسل طبق اطلاعات رسمی، از حقوق و مزایا و بیمه اجتماعی برخوردار است، اما نسل Z علاقهای به مشاغل سنتی ندارد و بهدنبال مشاغل آنلاین و مبتنی بر فناوری است. در بازار کار رسمی، افراد از حمایتهای اجتماعی، بیمه و حقوق قانونی برخوردارند، ولی مشاغل غیررسمی، فاقد قرارداد رسمی و مزایا هستند. از همین رو تمرکز بر اشتغال نسل Z و طراحی ساختارهای نوین برای پاسخ به نیازهای آنها یک ضرورت است.
انجمن مراکز دانشبنیان و نخبگان کشور نیز گزارش داده است که در بسیاری از کشورها، جوانان نقش مهمی در مدیریت دارند. در فنلاند، میانگین سنی مدیران کل و معاونان وزارتخانهها ۳۲ سال است. در فرانسه، ۳۲ درصد مدیران میانی از نسل Z هستند و در کره جنوبی، ۲۸ درصد مدیران ارشد شرکتهای فناوری را نسل Z تشکیل میدهند.
این در حالی است که در ایران، سهم مدیران زیر ۳۰ سال کمتر از یک درصد است و میانگین سنی مدیریت کلان کشور به بیش از ۸۵ سال رسیده است. سید مالک حسینی پیشتر نیز در بازدید از نمایشگاه الکامپ بر ضرورت توجه به تحولات نسل جدید تاکید کرده و گفته بود: باید از مشارکت نسل جدید برای ارتباط بهتر و ارائه خدمات متناسب استفاده شود.
موانع متعددی در مسیر فناوری اطلاعات وجود دارد که حضور نسل جدید میتواند به حل آنها کمک کند. به گفته او، با توجه به تحولات بازار کار، بهویژه در بخش غیررسمی و نیازهای نسل Z، باید خدمات دولتی را متناسب با خواستههای این نسل تنظیم کرد تا همگام با تغییر نسلی، به اهداف تحول دیجیتال نیز دست یابیم.
بر اساس این تحلیلها، نسل Z محصول تغییرات سریع اجتماعی، اقتصادی و فناوری است. برخلاف نسلهای X و Y، آنها هیچگاه دنیایی بدون اینترنت را تجربه نکردهاند و با اینترنت پرسرعت، تلفنهای هوشمند و شبکههای اجتماعی رشد کردهاند. کارشناسان بازار کار بر این باورند که تعالی سازمانی بدون اعتماد به نسل Z یک هدف ناتمام خواهد بود؛ چراکه این نسل خلاق، مطالبهگر و اثرگذار است و میتواند موتور تحول مدیریت، کیفیت و بهرهوری در کشور باشد.
