ثنا روغنی_رویداد امروز: در حالی که اقتصاد ایران روزهای پرفرازی را در سال ۱۴۰۴ پشت سر میگذارد، جدیدترین گزارش پلتفرم «کندو» از وضعیت استخدام در زمستان امسال، پرده از حقایق آماری مهمی برداشته است که میتواند نقشه راه مدیران منابع انسانی و سیاستگذاران اقتصادی در سال پیش رو باشد.
این گزارش که بر پایه تحلیل کلاندادههای حاصل از بررسی بیش از ۲۰ هزار موقعیت شغلی و بالغ بر ۵ میلیون رزومه تدوین شده، نشاندهنده تغییرات ساختاری در رفتار استخدامی سازمانهای ایرانی است. بررسیها حکایت از آن دارد که بازار کار ایران در حال گذار از روشهای سنتی به سمت مدلهای دادهمحور است، جایی که زمان و هزینههای فرصت، بیش از هر زمان دیگری در ترازنامههای مالی شرکتها خودنمایی میکنند.
کالبدشکافی شاخصهای زمانمحور در جذب سرمایه انسانی
گزارش استخدام دادهمحور کندو، با بررسی بیش از ۲۰ هزار فرایند استخدام و پنج میلیون رزومه را در بازه زمانی اواخر شهریور ۱۴۰۳ تا زمستان ۱۴۰۴ وضعیت استخدام در ایران را تحلیل میکند.
بخش ابتدایی این گزارش به وضعیت استخدام در سازمان های ایرانی پرداخته است. با توجه به وضعیت اقتصادی در ایران میتوان حدس زد که تأمین نقدینگی شاید بزرگترین دغدغه مدیرعاملها باشد، اما جدای از آن، یک بحران جدی دیگر در راهروهای شرکتهای ایرانی جریان دارد: ناتوانی در جذب و نگهداشت نیروی انسانی. نگاه مدیران ارشد سازمانها نیز وجود این بحران را تأیید میکند.
بر اساس گزارش مدیران عامل شرکت «ایلیا»، در سال ۱۴۰۲ همانند سال پیش از آن، استخدام و نگهداشت منابع انسانی با ثبت آمار ۳۵.۸ درصد، پس از کمبود نقدینگی با ۳۶.۶ درصد به عنوان رایجترین مشکل کسبوکارها شناخته میشود. یکی از کلیدیترین بخشهای این گزارش به میانه شاخصهای زمانی اختصاص یافته است.
دادهها نشان میدهند که میانگین زمان مورد نیاز برای پر کردن یک موقعیت شغلی (Time to Fill) و زمان سپری شده از لحظه اولین تماس تا استخدام نهایی (Time to Hire)، به پارامترهای تعیینکنندهای در بهرهوری سازمانها تبدیل شدهاند. بر اساس ارقام استخراج شده، نوسانات این شاخصها در صنایع مختلف نشاندهنده شکاف عمیق میان عرضه و تقاضای نیروی متخصص است.
برای مثال، سهم ۱۴ درصدی در یکی از شاخصهای کلیدی فرآیند جذب، نشاندهنده نرخ تبدیلهایی است که لزوم بازنگری در قیف استخدام را بیش از پیش گوشزد میکند. از سوی دیگر، آمار ۳۱ درصدی در بخش دیگری از این زنجیره، بیانگر هزینههای پنهانی است که سازمانها بابت طولانی شدن فرآیند انتخاب متحمل میشوند.
پیشتازان ماراتن استخدام؛ از فناوری اطلاعات تا تجارت الکترونیک
تحلیل دادههای بخشی نشان میدهد که صنعت فناوری اطلاعات، نرمافزار و سختافزار همچنان در صدر فهرست فعالترین حوزهها برای جذب نیرو قرار دارند. این صنعت در کنار بخش تجارت الکترونیک و خدمات آنلاین، بخش بزرگی از جریان ۵ میلیون رزومهی بررسی شده را به خود اختصاص دادهاند.
نکته قابل تامل در این میان، ورود قدرتمند صنایع سنتیتر به فضای دیجیتال است؛ به طوری که بخشهایی نظیر خودرو و صنایع وابسته، دارو، و صنایع تولیدی حالا با چالشهای مشابهی در جذب نیروهای حوزه شبکه، DevOps و پشتیبانی نرمافزاری روبرو هستند. آمار ۶۶ درصدی در یکی از زیربخشهای تحلیل شده، گویای تمرکز بالای سازمانها بر تقویت زیرساختهای انسانی برای تحول دیجیتال در سال ۱۴۰۴ است.
هزینههای پنهان و استراتژیهای نوین در مدیریت منابع انسانی
گزارش زمستانه کندو تنها به ارائه آمار اکتفا نکرده و به عمق هزینههای استخدام نیز نفوذ کرده است. مدیران مالی و منابع انسانی اکنون با دادههایی روبرو هستند که نشان میدهد ۲۵ درصد از منابع صرف شده در فرآیند جذب، در صورت عدم استفاده از سامانههای مدیریت استخدام (ATS)، ممکن است به هدر رود.
هزینههای ثبت آگهی، زمان صرف شده برای مصاحبهها و فراتر از آن، هزینه فرصت ناشی از خالی ماندن صندلیهای کلیدی، از جمله مواردی هستند که در این تحلیل به دقت بررسی شدهاند. رقم ۷ درصدی در نرخ جذب نهایی برخی گروههای شغلی، زنگ خطری است که نشان میدهد کیفیت رزومههای دریافتی با نیازهای واقعی بازار کار همخوانی کامل ندارد و لزوم آموزشهای کاربردی بیش از پیش احساس میشود.
دورنمای بازار کار در آستانه سال نو
با نگاهی به سهم صنایعی چون بانکداری، سرمایهگذاری، خردهفروشی و کالاهای تندگردش (FMCG)، میتوان دریافت که رقابت برای جذب استعدادها در ماههای پایانی سال به اوج خود رسیده است. سازمانهایی که توانستهاند با تکیه بر دادههای این گزارش، فرآیندهای خود را بهینهسازی کنند، نرخ موفقیت بالاتری را در تثبیت نیروهای خود تجربه کردهاند.
این گزارش بر این نکته تاکید دارد که در اقتصاد نوین ایران، دادهها تنها ابزاری برای گزارشدهی نیستند، بلکه داراییهای استراتژیکی محسوب میشوند که تفاوت میان یک سازمان پیشرو و یک سازمان پیرو را در بازار پرچالش کار رقم میزنند. تدوین چنین گزارشهای جامع و دادهمحوری، نویدبخش بلوغ اکوسیستم منابع انسانی در ایران و حرکت به سمت استانداردهای جهانی است.
۷۵ درصد از متخصصان منابع انسانی برای جذب نیروی کار با چالشهای جدی دستوپنجه نرم میکنند
دادههای کندو از بازار کار ایران مشخص میکند که ۷۵ درصد از متخصصان منابع انسانی برای جذب نیروی کار با چالشهای جدی دستوپنجه نرم میکنند. وقتی ۷۵ درصد از متخصصان منابع انسانی در پیدا کردن نیروی کار به بنبست میرسند و نرخ خروج کارکنان با رسیدن به عدد ۳۱ درصد، رکورد میانگین جهانی را با اختلافی ۵۵ درصدی میشکند، مشخص میشود که در چنین شرایطی سازمانها مدام درگیر پر کردن صندلیهای خالی هستند.
بالا بودن نرخ خروج در سازمانهای ایرانی سبب شده است تا شرکتها برای جایگزین کردن نیروها، فرایندهای استخدام متعددی را پیش ببرند. با این حال، آمارهای گزارش کندو نشان میدهند که ۲۰ درصد از این استخدامها اشتباه هستند و مدیران پس از جذب نیرو، از تصمیم خود پشیمان میشوند. تاوان این پشیمانی ارزان نیست.
براساس اطلاعات این گزارش یک استخدام نادرست میتواند خسارتی معادل پنج سال حقوق همان موقعیت شغلی را به بدنه سازمان تحمیل کند. این بحران ماندگاری در ابعاد جهانی نیز وجود دارد. دادهها مشخص میکنند که حدود ۳۰ درصد از نیروهای تازهوارد، پیش از پایان سه ماه نخست فعالیت، محل کار خود را ترک میکنند.
اما دلیل چنین اتفاقی چیست؟ یکی از دلایل اصلی افت کیفیت در فرایند استخدامی، انجام این وظیفه توسط نیروهای غیرمتخصص است. در سازمانهای ایرانی، تنها ۲۵ درصد از شرکتها برای جذب نیرو از متخصصان این حوزه بهره میبرند و در ۷۵ درصد مواقع، این کار توسط نیروهای جنرالیست منابع انسانی انجام میگیرد.
