رویداد امروز: در روزهایی که کشور بیش از هر زمان دیگر به احیای سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصاد نوآور نیاز دارد، اتفاقی بیصدا اما سنگین، فضای اکوسیستم استارتاپی ایران را دستخوش شوک کرده است.
رد صلاحیت رسمی بنیانگذار پلتفرم «دیوار» توسط یکی از نهادهای امنیتی، نهتنها مسیر پنجساله ورود این کسبوکار موفق به بورس را متوقف کرد، بلکه آغازی شد بر زنجیرهای از واکنشهای جدی، صریح و اعتراضی از سوی چهرههای شاخص اقتصاد دیجیتال ایران.
موجی از همصدایی و اعتراض مدنی، نه از بیرون بلکه از درون خود اکوسیستم نوآوری شکل گرفت. از مدیران دیجیکالا، علیبابا، فیلیمو و نئوبانک گرفته تا تحلیلگران اقتصاد، بنیانگذاران پلتفرمها و حتی وزیر سابق، همگی در توییتر، لینکدین و رسانههای تخصصی هشدار دادند: وقتی کارآفرینی که با سلامت، شفافیت و وفاداری به ایران، شرکتی ملی و اثرگذار ساخته، برای ماندن در کسبوکار خودش باید تأیید صلاحیت شود، دیگر امنیت سرمایهگذاری، حق مالکیت خصوصی و امید به آینده چه معنایی دارد؟
مضمون اغلب این واکنشها، فراتر از ماجرای «دیوار» بود. مسئله اصلی، ناپایداری تصمیمگیری ورود نهادهای غیرتخصصی به حوزه اقتصاد، تضعیف استقلال نهادهای قانونی و در نهایت، سیگنال منفی به هزاران جوانی بود که میخواستند در همین خاک بمانند، بسازند و بمانند.
در ادامه، برخی از مهمترین اظهارات، بیانیهها و هشدارهای چهرههای برجسته این حوزه آمده است. روایتهایی که نه از سر یأس، بلکه از دغدغهای عمیق برای آینده است.
همبنیانگذار هتلهای زنجیرهای دنسه | رئیس هیأت مدیره انجمن تجارت الکترونیک
توی روز روشن و جلوی چشم همه، یک کارآفرین باسابقه که در کشور خودش ایستاده، شفاف و علنی حرف زده، انتقاد کرده و از آبروی خودش برای اصلاح مایه گذاشته، توسط یک نهاد امنیتی رد صلاحیت میشود.
این یعنی کشتن امید جوانان این کشور؛ جنگ علنی با توسعه اقتصادی کشور؛ آخرین ضربهها به پیکر نیمهجان اقتصاد دیجیتال. توجیه و دلیل چنین تصمیم سنگینی چیست؟
رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران
رد صلاحیت بنیانگذار یک پلتفرم بزرگ، ملی و غیروابسته، برای باقیماندن در شرکت خودش، بهعنوان شرط ورود آن شرکت به بورس، نه فقط نگرانکننده، بلکه نشانهای از ضعف عمیق در سیاستگذاری اقتصاد دیجیتال کشور است.
وقتی پذیرفتهشدن یک شرکت در بورس منوط به خروج صاحب ایده، مؤسس و مدیر اصلی آن باشد، دیگر از امنیت سرمایهگذاری، مالکیت خصوصی و توسعه نوآوریمحور چه چیزی باقی میماند؟
سالهاست کارآفرینان در سکوت، با سختی و بدون رانت مسیر ساختن را طی کردهاند. اما حالا باید برای عرضه سهام شرکتشان، از شرکت خود کنار بروند!
با چنین نگاهی، نه سرمایهگذار خارجی جذب میشود، نه نخبهای برمیگردد و نه آیندهای برای اقتصاد دانشبنیان متصور است. نهادهای امنیتی باید حافظ امنیت ملی باشند، نه مانع توسعه ملی.
مدیرعامل دیجیکالا
پیام این نامه برای کارآفرینان فردا چیست؟ چرا کسی که عمر خودش و جمعی از نوابغ کشور را صرف ساختن ارزش برای مردم کرده، وقتی نوبت بهرهبرداری و ورود به بورس میرسد، اینگونه متوقف میشود؟
همین رفتارهاست که جوان نخبه ایرانی را به ترک وطن سوق میدهد.
مدیرعامل دیوار
پس از پنج ماه پیگیری، بالاخره دلیل لغو شبانه جلسه پذیرش دیوار در بورس را فهمیدیم. در نامهای که دریافت کردیم، شرط نهاد امنیتی برای ورود دیوار به بورس چنین اعلام شده: پذیرش منوط به عدم حضور بنیانگذار و مالک دیوار در شرکت خود است!
این در حالی است که ما از پنج سال پیش برای ورود به بورس آماده بودیم. ابتدا گفتند حضور سرآوا مانع است. بعد از خروج سرآوا در آبان ۱۴۰۳ و انجام تمام مراحل قانونی، جلسه پذیرش برای ۲۲ اسفند تنظیم شد که شب قبل از برگزاری، بدون توضیح لغو شد.
عملکرد برخی مسئولان سالهاست به تضعیف مالکیت خصوصی و کارآفرینی انجامیده. با چنین ذهنیتی، صحبت از «توسعه اقتصاد دیجیتال» یا «جذب نخبگان» و «دعوت از سرمایهگذار خارجی» معنا ندارد.
مهر سال گذشته خود من هم برای عضویت در اتحادیه کسبوکارهای مجازی از سوی وزارت صمت رد صلاحیت شدم؛ با استناد به «عدم التزام عملی به جمهوری اسلامی». امروز حتی مالک یک شرکت هم باید برای ماندن در شرکت خودش تأیید صلاحیت بگیرد. این روند، تهدیدی جدی برای آینده اکوسیستم اقتصاد دیجیتال ایران است.
همبنیانگذار دیجیکالا
صلاحیت یعنی چه؟ وقتی یک کارآفرین پلتفرمی ارزشآفرین و غیروابسته را طی یک دهه با سختی ساخته، میلیونها نفر را منتفع کرده و در عین سلامت، فساد نکرده، چطور میشود که بگویند صلاحیت ندارد؟ اینهمه زحمت، در نهایت با یک جمله بیاعتبار میشود؟
عضو هیئت مدیره اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی
بنیانگذار یکی از بزرگترین سکوهای دیجیتال کشور، با یک نامه کنار گذاشته میشود؟ یعنی چه؟ یعنی بساز، زحمت بکش، شغل ایجاد کن… ولی همیشه آماده باش بدون دلیل حذف شوی؟
این فقط تهدید یک فرد نیست؛ زنگ خطر برای کل اکوسیستم است.
مدیرعامل کارخانه نوآوری رسانه راهکار
سالها پیش به وزیر اقتصاد وقت گفتم که برداشت ما از رگولاتوری اشتباه است. رگولاتور یعنی همراهی با کسبوکارها، نه محدودسازی. اینکه امروز با تصمیمی ناگهانی، مالکیت خصوصی زیر سوال برود، چیزی جز تخریب اعتماد نیست.
وقتی مسئولان حامی اکوسیستم مثل ستاری و جهرمی دیگر در صحنه نیستند، این جامعه باید خودش از خودش دفاع کند.
پژوهشگر رسانه و اقتصاد سیاسی
مصادره نرم کسبوکارها یعنی همین: اول مقداری از سهام را با فشار و لابی میگیرند، بعد مسیر را آنقدر سخت میکنند که سهامدار، خودش عطای باقی سهام را ببخشد. مگر اینکه کسی بدقلق باشد و بایستد.
مدیرعامل نئوبانک فردا
قبلاً همهچیز در خفا بود. حالا بهدلیل ضعف وزیر ارتباطات، آشکارا نامه میزنند و خواستههایشان را تحمیل میکنند. این گستاخی نتیجه خلأ در مدیریت اقتصاد دیجیتال کشور است.
مدیر ارشد اجرایی مستر بلیط
بهعنوان سهامدار، دیوار با حضور افرادی مانند حسام، بسیار باارزشتر از یک دیوار بورسی بیهویت است.
وزیر سابق ارتباطات و فناوری اطلاعات
بارها گفتهام: ایرانیان خارج از کشور فقط به سخن مسئولان نگاه نمیکنند؛ به رفتارشان نگاه میکنند. اصلاح عملی رویهها مهمتر از هزار شعار است.
بنیانگذار علیبابا
چرا؟ حسام چه کرده؟ جز اینکه انتقاداتش را شفاف گفته؟ مگر جز صداقت و مطالبهگری، گناهی مرتکب شده؟
بنیانگذار جشنواره وب و موبایل ایران
خطرناکتر از نرفتن دیوار به بورس، این است که دیگر نسل جدیدی وجود ندارد که نگران باشد. همه آنهایی که امروز حرف میزنند، بالای ۴۰ سال سن دارند. نسل جوانتر، سالها پیش ناامید شد و رفت.
اقتصاددان و مدیرمسئول اقتصاد آنلاین
چنین دخالتهایی فقط باعث سلب اعتماد میشود. رد صلاحیت کارآفرینی که یکی از بزرگترین پلتفرمهای کشور را ساخته، بیشتر برای بورس زیان دارد، نه برای دیوار.
بنیانگذار فیلیمو و آپارات | مدیرعامل صبا ایده
رد صلاحیت و استعلام منفی؟ برای خانه و زندگی خودمان؟ تمرکز نهادها جای اشتباهی است. این رفتارها، توان اقتصاد دیجیتال را نابود میکند. پارسال حتی برای ثبت یک مؤسسه فرهنگی ساده، استعلام من و برادرم را منفی دادند. خندهدار نیست؟
مدیرعامل کارنامه
جهان سوم جایی است که کسانی که در انجام وظایف بدیهیشان ناتوان بودهاند، میتوانند رأی به ناتوانی توانمندترین افراد دهند. رد صلاحیت حسام، تصویری کامل از این واقعیت است.
تحلیلگر بازار سرمایه
سوژهای به این اهمیت، در رسانههای بورسی پوشش داده نشد! تأسفبار است. رد صلاحیت بنیانگذار دیوار، سلب حق مالکیت سهامداران، محرومیت مردم از سهمداری در موفقترین استارتاپ ایرانی است. اینها همان مشکلاتی هستند که بازار سرمایه را ناکارآمد کردهاند.
بنیانگذار پرشین بلاگ
چیزی در این کشور داریم به اسم «مدیران تأیید نظام»؛ حالا دیگر در اکوسیستم استارتاپی هم وارد شدهاند. اسم رمز این جایگاه «حساس» است. همین حساسیتها، اقتصاد را زمینگیر کرده.
انجمن تجارت الکترونیک تهران
در بیانیهای رسمی، رد صلاحیت حسام آرمندهی را تهدیدی جدی علیه امنیت سرمایهگذاری، مالکیت خصوصی و استقلال نهادهای قانونی دانست. انجمن اعلام کرد این اقدام با سلب حق مالکیت، تضعیف اعتماد و ایجاد فضای ناامن برای اکوسیستم دیجیتال، ضربهای عمیق به رشد ملی وارد میکند و پیگیری رسمی و حقوقی آن را آغاز کرده است.
حسام آرماندهی در انتظار روزی دیگر
و سرانجام حسام آرماندهی در آخرین واکنش خود نوشته است: مدتهاست که با حضور دیوار در بورس مخالفم و مدیرعامل بورس هم در جریان بود. اما این شرکت بیش از هزار سهامدار دیگر دارد که ممکن است کشف قیمت و معاملات برخط برایشان اهمیت داشته باشد. به نظر من، «بازارچه بورس تهران» شوخی بیمزهای بیش نیست.
ما باید به دنبال لیست شدن در بازارهایی باشیم که هم سرمایه واقعی دارند و هم ابزار فشارهای سیاسی در آنها کار نمیکند. روزی این اتفاق خواهد افتاد.
هنوز هم میتوان ساخت
ممکن است یک نامه، روندی پنجساله را متوقف کند؛ اما نمیتواند رؤیاها را به بنبست برساند. آنچه در این روزها میان اهالی اکوسیستم اتفاق افتاد، فقط یک اعتراض نبود؛ یک یادآوری جمعی بود از اینکه هنوز ایمان، اعتماد و صدای مشترک در این سرزمین زنده است.
اگر راه را بر یکی بستند، هزار نفر دیگر هستند که بتوانند دوباره راه بسازند؛ بهشرط آنکه سکوت نکنند، پشت یکدیگر را خالی نکنند و در تلاطم تصمیمهای مبهم، دل به روشنایی شفافیت و مشارکت بدهند. ایران، اگر قرار است آیندهای داشته باشد، این آینده را همین کسانی میسازند که امروز، با تمام وجود فریاد زدند: «ما هستیم. اگر شما هم باشید.»
