محمد احتشامی-رویداد امروز: بازار سهام ماهها با نگرانی به «خرجهای افسانهای» شرکتهای بزرگ فناوری برای رقابت در هوش مصنوعی نگاه میکرد.
اما تازهترین گزارشهای مالی نشان داد که این مسابقه میلیاردی دلاری، حالا اولین میوههای خود را داده است.Alphabet، Meta و Microsoft فراتر از انتظارات بازار ظاهر شدند و به سرمایهگذاران ثابت کردند که عصر سرمایهگذاری سنگین روی AI وارد فاز بازدهی شده است.
در چند روز گذشته، مجموع ارزش بازار این سه غول تکنولوژی بیش از ۳۵۰ میلیارد دلار افزایش یافت. مایکروسافت با عبور از مرز ۴ تریلیون دلار ارزش بازار، بعد از Nvidia دومین شرکت چهار تریلیون دلاری جهان شد و سهام متا ۱۱ درصد رشد کرد تا به مرز ۲ تریلیون دلار برسد.
آنچه این رشد را ممکن کرد، ترکیبی از رشد پرقدرت خدمات ابری گوگل و مایکروسافت و افزایش حاشیه سود تبلیغاتی متا بود؛ دو حوزهای که بهطور مستقیم با خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی گره خوردهاند.
چهار غول فناوری شامل مایکروسافت، آلفابت، متا و آمازون تنها در سال ۲۰۲۴ روی هم ۳۵۰ میلیارد دلار روی دیتاسنترها و زیرساخت هوش مصنوعی هزینه میکنند و پیشبینی میشود این عدد در سال ۲۰۲۶ از ۴۰۰ میلیارد دلار هم عبور کند.
ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، وعده داده که این شرکت در چهار فصل آینده ۱۲۰ میلیارد دلار دیگر سرمایهگذاری کند و ظرفیت دیتاسنترهای خود را سریعتر از هر رقیبی در جهان گسترش دهد.
مارک زاکربرگ هم با پروژهای به وسعت جزیره منهتن در لوئیزیانا، دیتاسنتری را برای متا میسازد که بخشی از جاهطلبی او برای آزمایشگاه «سوپراینتلیجنس» است؛ جایی که مهندسان نخبه با پکیجهای حقوقی چندصد میلیون دلاری جذب میشوند.
گزارش فایننشیال تایمز نشان میدهد که برای نخستین بار، درآمدهای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از AI-as-a-Service در گوگل کلود و مایکروسافت آژور به سطحی رسیده که سرمایهگذاران را متقاعد کرده است: هزینههای میلیاردی دلاری این رقابت توجیه دارد.
بازار حالا میبیند که هوش مصنوعی از یک آینده مبهم و هزینهزا، به یک موتور واقعی رشد و سودآوری برای غولهای تکنولوژی تبدیل شده است. این همان لحظهای است که سیلیکونولی وارد فصل برداشت از سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی شده است.
این تحولات تنها برای والاستریت خبر خوبی نیست. زمانی که Big Tech چنین بودجهای را صرف توسعه دیتاسنترها و زیرساخت پردازش هوش مصنوعی میکند، عملاً استاندارد جهانی رقابت را دوباره تعریف میکند. شرکتهایی که سریعتر بتوانند AI و قدرت پردازش ابری را وارد محصولات خود کنند، فاصلهای غیرقابل جبران با رقبا خواهند گرفت.
صنایع مکمل از نیمههادی و سرورها تا نرمافزارهای سازمانی و پلتفرمهای SaaS، موج تازهای از فرصتها را تجربه میکنند. برای ایران، که با محدودیت زیرساختی و تحریمها دستوپنجه نرم میکند، این وضعیت هم هشدار و هم فرصت است.
هشدار از آن جهت که فاصله تکنولوژیک با جهان پیشرو میتواند بیشتر شود و فرصت از این جهت که سرمایهگذاری روی مدلهای هوش مصنوعی بومی، پردازش لبه (Edge AI) و پلتفرمهای متنباز میتواند مزیت رقابتی واقعی ایجاد کند؛ بهویژه اگر بخش خصوصی و هلدینگهای صنعتی وارد عمل شوند.
در نهایت، این موج تازه نشان میدهد که رقابت هوش مصنوعی دیگر فقط جنگ الگوریتمها نیست؛ نبرد دیتاسنترها، سرمایههای میلیاردی دلاری و سرعت تجاریسازی است و فعلاً، سیلیکونولی با فاصلهای بزرگ، پرچمدار این میدان است.
