ماهور سنایی – رویداد امروز: در حاشیه دهمین نمایشگاه بین‌المللی دارو و صنایع وابسته ایران‌فارما که در روزهای دوم تا چهارم مهرماه ۱۴۰۴ در مصلای تهران برگزار شد، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری به همراه هیأتی از این نمایشگاه بازدید کرد.
این بازدید با هدف تعامل نزدیک‌تر با فعالان صنعتی، بررسی چالش‌های موجود در مسیر توسعه فناوری‌های دارویی و حمایت از نقش‌آفرینی شرکت‌های دانش‌بنیان در زنجیره تأمین دارو انجام شد.
نمایشگاه امسال با شعار «پایداری، تاب‌آوری و نوآوری در زنجیره تأمین دارو» برگزار شد؛ شعاری که به‌خوبی دغدغه‌ها و اولویت‌های کنونی صنعت دارویی ایران را بازتاب می‌دهد. در فضایی که تحریم‌ها، نوسانات ارزی، کمبود مواد اولیه و پیچیدگی زنجیره توزیع، تولید را تهدید می‌کند، سه‌ضلعی نوآوری، تاب‌آوری و پایداری می‌تواند کلید عبور از بحران‌ها و گسترش سهم ایران در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی باشد.
رویکرد حمایتی ستاد و تقویت اکوسیستم نوآوری در داروسازی گیاهی
در جریان این بازدید، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی با مدیران و فناوران حاضر در غرفه‌ها گفت‌وگو کرد. شرکت‌کنندگان، مهم‌ترین چالش‌های خود از قبیل دشواری تأمین مواد اولیه، نیاز به توسعه بازار، مجوزهای پیچیده، محدودیت‌های صادراتی و موانع انتقال فناوری را مطرح کردند.
ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی ضمن تأکید بر نقش تسهیل‌گری خود، وعده حمایت‌های جدی‌تر و هدفمند برای تقویت بنیان‌های نوآوری در شرکت‌های فعال در حوزه فرآورده‌های طبیعی، مکمل‌های دارویی و فناوری‌های سلامت‌محور را داد. به گفته رزمجویی، اولویت اصلی ستاد، ایجاد زیرساخت‌های پایدار برای تعامل و هم‌افزایی میان شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز علمی و صنعتی است.
معرفی نمونه‌هایی از توانمندی شرکت‌های فناور در ایران‌فارما ۱۴۰۴
در خلال این بازدید، چند شرکت دانش‌بنیان پیشرو که نقشی مؤثر در ارتقای جایگاه داروهای گیاهی و طبیعی در بازار دارویی ایران و منطقه دارند، معرفی شدند. این شرکت‌ها با سابقه، دانش فنی بومی و مدل‌های توسعه‌ای مبتنی بر تحقیق و توسعه، تصویری واقعی از ظرفیت‌های بومی صنعت سلامت ترسیم کردند.
شرکت باریج اسانس به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین برندها در حوزه داروهای گیاهی ایران با بیش از ۴۰ سال سابقه فعالیت، در زمینه تولید و تأمین مواد اولیه و فرآورده‌های طبیعی دارویی برای مصارف انسانی و دامپزشکی، همچنین محصولات آرایشی بهداشتی، مکمل و غذایی نقش‌آفرینی می‌کند.
این شرکت با رویکردی مبتنی بر تحقیق و توسعه و بهره‌گیری از دانش روز، توانسته جایگاه مهمی در ارتقای کیفیت سلامت عمومی کشور ایفا کند و محصولات آن به‌عنوان مرجع قابل اعتماد در بین داروسازان و پزشکان مطرح هستند.
مجموعه پردیس عصاره ترشیز با حدود دو دهه سابقه، از مرحله کشت گیاهان دارویی تا فرآوری، تولید انواع عصاره، اسانس، طعم‌دهنده و رایحه‌های تخصصی فعالیت دارد. ویژگی متمایز این شرکت، کنترل کامل بر زنجیره تأمین از مزارع تحت مدیریت مستقیم تا محصول نهایی است. استفاده از فناوری‌های به‌روز اروپایی و رعایت استانداردهای کیفیت جهانی باعث شده محصولات آن در بازار داخلی و صادراتی جایگاه قابل قبولی پیدا کنند.
شرکت خرمان با هدف قرار دادن صدر جدول بازار داروهای گیاهی کشور، استراتژی خود را بر تولید و صادرات محصولات دانش‌بنیان متمرکز کرده است. این شرکت با اتکا به نیروی انسانی متخصص، فناوری‌های نوین و رعایت دقیق استانداردهای ملی و بین‌المللی، سبدی متنوع از فرآورده‌های دارویی گیاهی ارائه کرده و نقش مهمی در برندسازی بین‌المللی محصولات ایرانی ایفا می‌کند.
مجموعه داروسازی گیاه اسانس یکی از پیشگامان در تولید مواد اولیه و فرآورده‌های نهایی بر پایه گیاهان دارویی است. این شرکت فعالیت خود را با تولید عرقیات گیاهی آغاز کرد و اکنون با تولید بیش از ۱۰۰ نوع اسانس و عصاره و بالغ بر ۵۰ قلم داروی نهایی، یکی از بازیگران کلیدی در تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع دارویی، آرایشی و غذایی کشور محسوب می‌شود.
شرکت سیمرغ دارو با سابقه‌ای بیش از ۱۵ سال، از تولیدکنندگان اصلی داروهای طبیعی، مکمل‌های غذایی و داروهای شیمیایی به‌شمار می‌رود. این شرکت با بهره‌گیری از تکنولوژی روز، تیم فرمولاسیون مجرب و سیستم‌های کنترل کیفی پیشرفته، محصولات خود را با استانداردهایی رقابتی نسبت به نمونه‌های خارجی تولید می‌کند.
شرکت فناوری دارویی درسا بهساز در پاسخ به نیازهای تحقیق و توسعه کشور، با تمرکز بر طراحی و ساخت تجهیزات آزمایشگاهی تخصصی برای صنایع دارویی، شیمی، زیست‌فناوری و غذایی، بیش از دو دهه فعالیت کرده است. این شرکت با سه دپارتمان تخصصی، نقش تسهیل‌گر تحقیقات کاربردی در حوزه سلامت و فناوری‌های زیستی را ایفا می‌کند و به‌عنوان یکی از عناصر حیاتی در زنجیره نوآوری شناخته می‌شود.
شرکت دانش‌بنیان قائم دارو توسعه‌دهنده سامانه «دارویاب»، با همکاری بیش از ۱۵۰ پزشک و داروساز، سامانه‌ای رایگان، به‌روز و دقیق از اطلاعات دارویی را برای جامعه پزشکی کشور فراهم کرده است. این سامانه به‌واسطه به‌روزرسانی مستمر، قابلیت جستجوی آسان، پوشش کامل اقلام دارویی بازار ایران و اعتماد جامعه تخصصی، توانسته تأییدیه دانش‌بنیان معاونت علمی را کسب کند و به یکی از ابزارهای کلیدی در دسترس پزشکان و داروسازان بدل شود.
توسعه صنعت دارویی، نیازمند پیوند راهبردی دانش، فناوری و سرمایه
بازدید دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی از نمایشگاه ایران‌فارما ۱۴۰۴ و تعامل مستقیم با شرکت‌های دانش‌بنیان، بازتاب یک واقعیت مهم بود: توسعه صنعت دارو، تنها از مسیر ترکیب دانش تخصصی، نوآوری فناورانه، سیاست‌گذاری هوشمند و حمایت مؤثر محقق خواهد شد.
در شرایطی که زنجیره تأمین جهانی با ناپایداری‌های گوناگون مواجه است، ایران می‌تواند با تقویت زیرساخت‌های تولید بومی و دانش‌بنیان، نه‌تنها نیاز داخل را تأمین کند، بلکه سهم فعالی در بازارهای صادراتی داشته باشد. این مسیر البته نیازمند همکاری تنگاتنگ‌تر میان بخش خصوصی، دولت و نهادهای توسعه‌محور، نظیر ستادهای تخصصی معاونت علمی است.
