رویداد امروز: بیستوسومین اجلاس سالانه پارک فناوری پردیس در حالی برگزار شد. حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در این رویداد چشماندازی جسورانه را ترسیم کرد: تبدیل پارک پردیس به قطب فناوریهای پیشرفته غرب آسیا. چشماندازی که اگرچه بلندپروازانه بهنظر میرسد، اما با رونمایی از پنج محصول فناورانه در حاشیه این اجلاس، نشانههایی از تحقق آن نیز دیده شد.
از یک «پارک» تا یک «اقلیم نوآوری»
حسین افشین سخنان خود را با بازتعریف جایگاه پردیس آغاز کرد: ما امروز در جایی ایستادهایم که زمانی یک پارک بود، اما حالا نه فقط یک مکان، بلکه یک جهت است. پارک فناوری پردیس امروز به منطقه بینالمللی نوآوری ایران بدل شده است.
این تغییر نگاه، بهخوبی نشان میدهد که پردیس دیگر صرفاً یک مرکز فناوری محدود به چند ساختمان نیست، بلکه یک اقلیم نوآورانه است؛ جایی که چرخهی کامل نوآوری جریان دارد: دانش به کالا، ایده به صنعت و انگیزه به سرمایه تبدیل میشود.
انتخابی که آینده تحمیل کرده است
معاون علمی رئیسجمهور در ادامه به حوزههایی پرداخت که پردیس قرار است روی آنها تمرکز کند: هوش مصنوعی، کوانتوم، میکروالکترونیک، کرایجنیک، زیستفناوری، فناوریهای مالی جدید و انرژیهای پاک. او تأکید کرد: «ما این حوزهها را انتخاب نکردیم؛ آنها ما را انتخاب کردهاند. آینده با این فناوریها نوشته میشود.» حرکت اکوسیستم نوآوری ایران از پروژههای پراکنده به سمت فناوریهای راهبردی با اثر چندبرابری بر اقتصاد.
از متولیگری تا تسهیلگری
افشین نقش دولت را در زیستبوم نوآوری بازتعریف کرد: «ما تلاش کردهایم بدون سر و صدا موانع را برداریم، نه اینکه مسیر را تعیین کنیم. از اصلاح مقررات گرفته تا حمایتهای مالیاتی، از تضمین خرید محصولات دانشبنیان تا تأمین مالی جسورانه، از ورود به بورس تا تأسیس صندوقهای سرمایهگذاری، ما در حال طراحی سکوی پرتاب شرکتهایی هستیم که از استارتاپ گذشتهاند و حالا میخواهند مقیاس بگیرند.»
به بیان دیگر، دولت تلاش دارد از نقش «متولی» خارج شود و به تسهیلگر رشد مقیاسپذیر استارتاپها تبدیل گردد.
عدالت فناورانه؛ زیستبوم برای همه
یکی از بخشهای کلیدی سخنان معاون علمی، تأکید بر عدالت فناورانه بود: «هر جا ایده هست، توان هست، نیروی انسانی درخشان هست، باید زیرساخت هم باشد. استعدادها باید در استان خود بمانند و رشد کنند.»
به همین منظور، برنامههایی همچون جذب نخبگان در استانها، فعالسازی بنیادهای استانی و تأسیس باشگاه نخبگان ایران طراحی شده است. این سیاست پاسخی است به انتقاد مداوم فعالان اکوسیستم نسبت به تمرکز بیشازحد نوآوری در تهران.
بازگشت مغزها؛ کانکت بهعنوان پل جهانی
افشین در ادامه به موضوع مهاجرت نخبگان اشاره کرد و از برنامه کانکت بهعنوان پلی میان نخبگان ایرانی داخل و خارج نام برد: «مغزهایی که رفتهاند باید دوباره با ریشهها مرتبط شوند. ایران برای نخبگانش باید دوباره مقصد باشد، نه خاطره.»
این بخش از سخنان، هم بُعد دیپلماسی فناوری دارد و هم نشاندهنده نگاه باز دولت به تعامل با جهان. جذب سرمایهگذاران خارجی و حضور ایران در زنجیرههای ارزش بینالمللی نیز در همین چارچوب تعریف میشود.
رونمایی از پنج محصول فناورانه
اگر چشمانداز افشین بلندپروازانه بود، دستاوردهای عملی رونماییشده در حاشیه اجلاس نشان داد که پردیس صرفاً در سطح شعار باقی نمیماند. پنج محصول فناورانه در حوزههای دارویی، صنعتی و حملونقل معرفی شدند:
- سیرولیموس (شرکت زیست تخمیر دارویی): داروی پیشگیری از رد پیوند عضو؛ نخستین تولید داخل با مجوز سازمان غذا و دارو.
- نینتدانیب (شرکت سانا فارمد): داروی درمان بیماریهای مزمن ریوی؛ کمک به کاهش پیشرفت فیبروز و ارتقای کیفیت زندگی بیماران.
- رزینهای فنولیک نووالاک (شرکت رزیتان): محصولی کلیدی در صنایع آجر نسوز و تایرسازی؛ نخستین تولید ایران.
- سامانه هوشمند هدایت مرکزی قطار (شرکت سپنا): مبتنی بر پردازش تصویر، هوش مصنوعی و اینترنت اشیا؛ برای پایش مسافر، مسیر ریلی، رفتار راهبر و خرابیها.
- پوزیشنر الکتروپنوماتیک هوشمند (شرکت ویرا کنترل): عملگر دقیق شیرهای کنترلی در فرآیندهای صنعتی؛ نخستین تولید داخلی.
این محصولات هرکدام در حوزه خود نقش مهمی در کاهش وابستگی وارداتی، ارتقای فناوری داخلی و ایجاد ارزش افزوده ملی دارند.
زمان جهش، نه آزمایش
افشین با لحنی قاطع گفت: «اینجا دیگر زمان آزمایش نیست؛ اینجا زمان جهش است.» او اعلام کرد بر اساس مصوبه هیئت دولت، مرکز ارتباطات فناورانه جهانی در دل پردیس مستقر خواهد شد؛ مرکزی برای پیوند بازیگران فناوری بینالمللی و ساخت زنجیرههای ارزش مشترک از خاک ایران.
