نفیسه زمانینژاد-رویداد امروز: تحریمهای سنگین، محدودیت انرژی، رکود بیسابقه بازار داخلی و سقوط قیمتهای جهانی ،چالش های بزرگی است که به تدریج ،صنایع کشور را ازگود رقابت جهانی ،خارج می سازد.
موانعی که عبور ازآن ها نیاز به سرعت بخشی شرکت ها در تطبیق خود با واقعیتهای جدید دارد. در این شرایط، گروه فولاد مبارکه با تمرکز بر توسعه سبد محصولات، از ورقهای نازک و مقاطع تخت گرفته تا میلگردهای ریز و متوسط، تلاش میکند نه تنها نیاز بازار داخلی را پاسخ دهد، بلکه جایگاه ایران را در بازار جهانی تثبیت کند.
به گونه ای که ،همزمان با حفظ خطوط تولید خود، در پنجماهه نخست سال ۱۴۰۴ یکی از بهترین عملکردهای تاریخی خود را هم ثبت کرده است.
راهبردی متفاوت برای حفظ سهم ایران
تا همین سه سال پیش، بالغ بر ۷۰ درصد صادرات فولاد مبارکه را تختال (اسلب) تشکیل میداد؛ محصولی نیمهخام با ارزش افزوده پایین و حساسیت کمتری که به تحریم ها دارد.
اما حالا گزارش عملکرد پنجماهه ۱۴۰۴ نشان میدهد که برای نخستین بار، نیمی از صادرات فولاد مبارکه را محصولات نهایی (ورق گرم، ورق سرد، ورق گالوانیزه و ورق رنگی) تشکیل میدهند و این تغییر ترکیب صادراتی، نتیجه مستقیم سرمایهگذاری هدفمند در خطوط نورد گرم ۲، توسعه خطوط اسیدشویی، نورد سرد متوالی و قلعاندود است.
در بازار داخلی نیز همین تنوع به کمک آمده است. در حالی که بسیاری از نوردکاران خصوصی به دلیل کمبود نقدینگی و رکود ساختوساز با ضریب بهرهبرداری زیر ۴۰ درصد کار میکنند، فولاد مبارکه با تولید گریدهای خاص مورد نیاز خودروسازان و صنایع لوله و پروفیل ،توانسته سفارشهای پایدار و بلندمدت را جذب نماید.
شایان ذکر است درزمانه ای این دستاوردها حاصل شد که تحریمها، نوسانات ارزی و محدودیت منابع مالی ،فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و هر تصمیمی درباره تولید یا صادرات، آینده زنجیره فولاد کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.
در چنین فضایی، فولاد مبارکه با درک درست از شرایط بازار، راهبردی متفاوت را ، برای حفظ سهم ایران در بازار داخلی و بینالمللی برگزید. این شرکت به جای توجه صرف بر تولید شمش یا یک محصول خاص، به سمت تولید گسترده انواع ورقهای گرم و سرد، مقاطع تخت و محصولات با ارزش افزوده بالاتر حرکت کرده است.
بدون شک ،تنوع محصول، ریسکهای ناشی از تحریم و محدودیت بازار را کاهش داده و امکان پاسخگویی به نیازهای متنوع مصرفکنندگان را افزایش میدهد.
گرید S355MLO؛ نماد جدید توانمندی فنی مبارکه
یکی از دستاوردهای برجسته فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴، تولید موفقیتآمیز ورق ساختمانی مقاوم در برابر خوردگی اتمسفری با گرید S355MLO به روش ترمومکانیکال (TMCP) بود. این گرید که پیشتر ۱۰۰ درصد وارداتی بود، اکنون با استحکام تسلیم ۴۵۰ مگاپاسکال، ازدیاد طول ۳۰ درصد و انرژی ضربه ۹۵ ژول در دمای منفی ۴۰ درجه سانتیگراد در فولاد مبارکه تولید میشود.
به گفته علیرضا مولویزاده، مدیر طراحی محصول فولاد مبارکه، بینیاز کردن پلسازان، سازههای فراساحلی و پروژههای شمالی کشور از واردات ، مهمترین نتیجه این پروژه است. این گرید نه فقط جایگزین واردات شد، بلکه با قیمتی رقابتیتر، امکان حضور در مناقصات بزرگ عمرانی را برای پیمانکاران ایرانی فراهم کرد.
تنوع یعنی کاهش ریسک تحریم
یکی از مهمترین مزیتهای سبد متنوع، کاهش ریسک تحریم است. وقتی یک شرکت تنها چند محصول محدود تولید میکند، تحریم یک گرید یا یک بازار هدف، به فلج شدن کل زنجیره منتهی می شود. اما فولاد مبارکه امروز ،بیش از ۶۰۰ گرید مختلف تولید میکند؛ از ورق ۰.۲۵ میلیمتری قلعاندود صنایع غذایی تا ورق ۱۲۰ میلیمتری مورد نیاز پروژههای خطوط لوله نفت و گاز که هریک کاربرد واهمیتی دارد.
این تنوع باعث شده حتی در وضعیتی که برخی بازارهای سنتی بسته شدهاند، شرکت ،بتواند به سرعت مشتریان جدید در جنوب شرق آسیا، آفریقا و حتی آمریکای لاتین پیدا کند. گزارشهای گمرکی نشان میدهد در شش ماهه نخست ۱۴۰۴، فولاد مبارکه به ۳۲۶ کشور جدید صادر کرده است؛ آماری که پیشتر، حتی در دوران قبل از تحریم هم بیسابقه بود.
ونکته قابل تأمل آنکه هیچکدام از این دستاوردها بدون سرمایهگذاری عظیم فولاد مبارکه در بخش انرژی ممکن نبود. در حالی که میانگین ضریب بهرهبرداری واحدهای فولادی کشور در تابستان ۱۴۰۴ به حدود ۳۵ درصد رسید، فولاد مبارکه با تکیه بر نیروگاه سیکل ترکیبی ۹۱۴ مگاواتی خود و نیروگاه خورشیدی در حال احداث، تقریباً با تمام ظرفیت، کار کرد.
استقلال انرژی این شرکت ،بستری را فراهم آورد تا خطوط حساسی مانند نورد سرد و گالوانیزاسیون که مصرف برق بالایی دارند، حتی در اوج محدودیتها روشن بماند و تولید گریدهای ویژه متوقف نشود.
تنوع بیشتر ،راهکار کلیدی برای نجات
برنامه راهبردی فولاد مبارکه تا سال ۱۴۱۰، دستیابی به تولید ۱۰۰۰ گرید مختلف با تمرکز ویژه بر سه حوزه است: ورقهای فوقنازک خودرو (زیر ۰.۷ میلیمتر) برای نسل جدید خودروهای برقی ،فولادهای پیشرفته با استحکام بالاو مورد نیاز صنعت دفاعی و هوافضا و فولادهای خاص انرژیهای تجدیدپذیر، از اهدافی است که بخش عمده تأمین مالی آن از محل درآمدهای صادراتی همین سبد متنوع ،تأمین شده است.
سبدی که تأکید می شود تنوع بیشتر آن راهکار کلیدی برای نجات ،درشرایط دشوار است. چه بسا شرکتهایی که همچنان به تولید چند محصول محدود و سنتی اصرار دارند، یکی پس از دیگری از صحنه خارج میشوند یا به حیات نباتی دچار میشوند. اما فولاد مبارکه با درک زودهنگام این واقعیت، خود را به یکی از معدود فولادسازانی تبدیل کرد که حتی در این طوفان مشکلات، رشد میکند.
چنانچه قرار است صنعت فولاد ایران در دهه آینده همچنان جزو ۱۰ تولیدکننده برتر جهان باقی بماند، راهی جز حرکت در همین مسیر ،یعنی مسیر تنوع هوشمندانه و ارزشآفرین ، وجود ندارد. مهمی که اکنون ،فولاد مبارکه آن را یافته و در آن پیشتاز است.
