رویداد امروز: چند هفته بیشتر از نشست رئیسجمهور و بعد از آن روسای سه قوه با فعالان اقتصاد دیجیتال نگذشته؛ نشستی که قرار بود فصل تازهای از گفتوگوی دولت و اکوسیستم نوآوری را رقم بزند.
اما حکم قطعی برای پیندو ، از گروه دیجیکالا و محکومیت مدیرعامل آن به ۷۴ ضربه شلاق و ابطال مجوز فعالیت، یادآوری تلخی از واقعیتی عمیقتر است: فاصلهای بزرگ میان آنچه دولت میگوید و آنچه در میدان اقتصاد دیجیتال اجرا میشود. آیا اعتماد تازه شکلگرفته، پیش از تثبیت، دوباره فرومیریزد؟
حمایت در قاب سیاست؛ مجازات در عرصه واقعیت
رأی قطعی دادگاه تجدیدنظر تهران درباره پیندو، مبتنی بر اتهام «برگزاری مراسم مختلط و کشف حجاب» در یک رویداد داخلی سازمانی صادر شد. این حکم در شرایطی تأیید شده که طی هفتههای گذشته دولت با پیامهای روشن، از اقتصاد دیجیتال بهعنوان پیشران توسعه ملی یاد کرده بود.
فعالان اکوسیستم میپرسند چگونه میتوان در یکسو از سهم ۱۰ درصدی اقتصاد دیجیتال در GDP سخن گفت و در سوی دیگر یکی از بازیگران کلیدی آن را با چنین احکامی تنبیه کرد؟ این تناقض، هشداری جدی برای سرمایهگذاران و کارآفرینان است که به سختی باورهایشان را دوباره ترمیم کردهاند.
پیندو؛ بازیگری که زیر ضربه رفت
پیندو از دل دیجیکالا زاده شد تا مسیر جدیدی برای حذف واسطهها و فروش مستقیم، قیمتگذاری رقابتی و کمک به حضور کسبوکارهای کوچک در بازار دیجیتال فراهم کند. این شرکت با توسعه ابزار تبلیغاتی هوشمند، فروش اعتباری و پشتیبانی دائمی، به سرعت به بستری قابل اتکا برای فروشندگان مستقل تبدیل شد.
حالا ابطال مجوز فعالیت پیندو، نه تنها آینده این پلتفرم و تیم آن، بلکه فرصت فروش صدها کسبوکار کوچک را تهدید میکند. در این شرایط ریسک محیط کسبوکار دیجیتال، حتی از نوسانهای اقتصادی هم مخربتر است.
کارآفرینی که از «قهرمان نوآوری» به «متهم» تبدیل شد
نیما اشرفزاده، مدیرعامل پیندو، بیش از ۱۷ سال تجربه در ساخت و رشد پلتفرمهای ایرانی دارد. او طی سالهای گذشته در نقش سرمایهگذار فرشته، از استارتاپهای ایرانی حمایت کرده و به توسعه اقتصاد دیجیتال کمک رسانده است.
اکنون اما در قوه قضائیه، تصویر او نه بهعنوان رهبر یک شرکت رشدآفرین، که بهعنوان متهمی با مجازات شلاق معرفی شده است. این جابهجایی تصویر، برای بسیاری در اکوسیستم، استعارهای تلخ از ناپایداری حمایتهای نهادی است.
واکنشهای اکوسیستم: امید به تغییر یا بازگشت ناامیدی؟
حمید محمدی، همبنیانگذار دیجیکالا، اولین کسی بود که نسبت به این حکم هشدار داد: «این فاصله عمیق میان گفتار و عمل، فقط یک حکم قضایی نیست؛ پیام ناامیدکنندهای است برای همه کسانی که همچنان به توسعه کشور فکر میکنند.»
پس از انتشار این پیام، موجی از پرسشها در شبکههای اجتماعی شکل گرفت. مرکز ثقل همه پرسشها یکی است: آیا گفتوگوهای سیاستی آخر، تنها ژست ارتباطی بود؟ یا قرار است مسیر اصلاح، از همین تضادها آغاز شود؟
حکم پیندو بسیاری را به این نتیجه رسانده که هنوز تضمینی برای ثبات تصمیمسازی در اکوسیستم نوآوری وجود ندارد و هر طرح توسعهای ممکن است ناگهان در لابهلای برداشتهای سلیقهای متوقف شود.
آزمون دولت وفاق: از شنیدن تا اقدام
در جلسه اخیر با رئیسجمهور گفته شد: «برای ساختن آینده، دولت باید کنار نوآفرینان باشد.» این جمله بارها تکرار شد و بخش خصوصی آن را نشانهای مثبت از تغییر نگاه دولت دانست. اما امروز بسیاری میپرسند که همان دولت چه نقشی در صیانت از این همکاری دارد؟
اگر نتیجه گفتوگو این باشد که مدیران استارتاپها همچنان بین دادسرا و توسعه محصول در رفتوآمد باشند، آنوقت گفتوگو نه تنها کمکی نمیکند، بلکه به تشدید بیاعتمادی میانجامد. اقتصاد دیجیتال، بیش از حمایت، به پیشبینیپذیری و امنیت حقوقی نیاز دارد. تصمیمهای جزیرهای و ناهماهنگ، توان رقابتی این حوزه را میفرساید و مهاجرت نیروهای متخصص را سرعت میدهد.
پیندو؛ آزمون بزرگ در عصر اقتصاد دیجیتال
پرونده پیندو یک هشدار است؛ هشداری درباره شکاف میان ادبیات حمایتی سیاستگذاران و رویههای قضایی و اجرایی. اگر این شکاف پر نشود، نه نامههای حمایتی و نه جلسات سطح بالا، هیچکدام آینده اقتصاد دیجیتال را تضمین نخواهند کرد.
اکوسیستم نوآوری امروز نه مطالبه امتیاز دارد و نه انتظار معجزه؛ تنها ثبات و قانونمندی میخواهد. آیا این بار گفتوگو میتواند به تصمیم درست و سیاستی پایدار برسد؟ یا اینکه ما دوباره در همان چرخه آشنا گرفتار میشویم: دعوت برای شنیدن و مجازات برای ساختن؟
