سفیر هند در ایران، جمعی از چهرههای اینستاگرامی را به اقامتگاهش دعوت کرد تا در «جشن دوستی» طعمهای هندی را بچشند، با فرهنگ شبهقاره آشنا شوند، مقاصد کمتر شناختهشدهای مانند ایالت بیهار با میراثی که شما را به یاد تخت جمشید میاندازد را بشناسند و این روی دیگر هند را هم از دریچه رسانههایشان به گردشگران ایرانی، معرفی کنند؛ اقدامی که از آن میتوانیم به عنوان رفتاری نوآورانه و راهکاری خلاقانه در جهت توسعه و ارتقای مقاصد گردشگری، یاد کرد.
در دعوتنامه آنلاینی که از سفارت هند دریافت کردم، به انگلیسی و فارسی نوشته بودند: «از شما برای جشن دوستی در خانه هند (India House) دعوت میکنیم». محل جشن هم، اقامتگاه سفیر هند در زعفرانیه بود؛ خانهای زیبا با باغی سرسبز. از پلهها که بالا رفتیم، زهرا، مترجم سفارت، با سینی که تیلک (پودر رنگ) قرمز، شمع دیا، کاسه برنج و ظرف آب در آن بود، به استقبالمان آمد، اجازه گرفت و برای هر کداممان که مایل بودیم، یک خال هندی (بیندی) بین ابروهایمان گذاشت و دانه برنج را به پشت سرمان انداخت؛ به نشانه برکت برای زندگیهایمان. با بقیه کارکنان سفارت که بالای پلهها منتظر ایستاده بودند، احوالپرسی کردم و بلافاصله با نخستین سینی پذیرایی روبهرو شدم؛ نوشیدنی هندی به نام ساتو که وقتی از دور میدیدی، احساس میکردی حتماً شبیه شربت خیارسکنجبین است اما وقتی طعمش را میچشیدی، چیزی شبیه به سوپ رقیق خنک با سبزیهای معطر بود؛ یک طعم بسیار غافلگیرکننده که خبر از غافلگیریهای بیشتر در این مهمانی، میداد. از راهروی ورودی گذشتم و وارد سالن پذیرایی شدم؛ سفیر هند و دو نفر از معروفترین چهرههای دعوتشده، مشغول صحبت بودند. نواب ابراهیمی که 3.5 میلیون دنبالکننده در اینستاگرام دارد و صابر ابر، بازیگر نامآشنا، با چند صفحه پربازدید از جمله صفحه شخصیاش که 1.5 میلیون دنبالکننده دارد. با همه سلام و احوالپرسی کردم و فصل دوستی آغاز شد.
بیهارگردی با طعم تخم نیلوفر آبی
پیش از شروع جشن دوستی، همه در ایوان اقامتگاه جمع شدیم. گوشه ایوان، چند بنر و یک میز پر از خوراکی جلب توجه میکرد. روی بنر اول، نوشته شده بود: «تخم نیلوفر آبی؛ ابرخوراک بومی ایالت بیهار» در عکس، خوراکی شبیه پاپکورن بود به شکل توپکهای سفید. «پروتئین قوی، فاقد گلوتن و کالری کم» از جمله خصوصیات مهم این خوراکی هندی است که از تالابهای بکر ایالت بیهار برداشت میشود.
آقای سفیر از «بیهار» برایمان گفت؛ ایالتی در شرق هند، هممرز با نپال که توسط رودخانه گنگ که دشتهای حاصلخیز آن را غرقاب میکند، به دو بخش تقسیم شده است. از مکانهای مهم زیارتی بودایی در این منطقه هم میتوان به درخت بودی در معبد ماهابودی بودگایا اشاره کرد که گفته میشود بودا در زیر آن به مراقبه پرداخته است.
روی بنر توضیحات بیهار، هم نوشتهاند: «در پاتنا، پایتخت ایالت بیهار، معبد ماهاویر مندیر مورد احترام هندوها است. در حالی که سیکها در گوردوارای گنبدی شکل تخت سری هارمندیر صاحب جی که در کنار رودخانه قرار دارد، عبادت میکنند.»کنجکاو میشوم که درباره این ایالت بیشتر مطالعه کنم و جستوجوهای اینترنتی مرا میرساند به این که این ایالت 134 میلیون نفر جمعیت دارد و سومین ایالت پرجمعیت شبه قاره هند محسوب میشود. دو میراث جهانی بشر هم از این ایالت در فهرست یونسکو به ثبت رسیدهاند. مشغول حرف زدنیم که مهمانداران سینیهای خوراکیهای هندی را دور میچرخانند؛ چیکن تیکا (تکههای گریلشده مرغ بدون استخوان مرینیت شده در ماست ادویهدار با طعم دودی)، باتر چیکن (مرغ پختهشده در سس غلیظ و خامهای بر پایه گوجه فرنگی و کره همراه با ادویههای معطر)، سمبوسه کوچک (میانوعده محبوب هندی آماده شده با خمیر ترد و سرخشده پر شده با سیبزمین و نخود فرنگی و گاهی گوشت چاشنیدار) و توپک آرانچینی (کوفته برنجیهای سرخشده ایتالیایی پر شده با موادی مانند سس گوشت و پنیر آبشده با لایه بیرونی ترد و داخل خامهای و نرم).
پرسپولیس هند را باید دید!
سفیر هند جشن دوستی را با یک سخنرانی صمیمانه کوتاه فارسی- انگلیسی شروع کرد. او به سابقه قرابت هند و ایران که به بیش از 5 هزاره میرسد، اشاره کرد و ادامه داد که در مرزبندیهای جدید، مرز مشترکی میان دو کشور نیست و در دویست سال گذشته ارتباط دو کشور کمی ضعیف شد.او تصریح کرد: «دلیلش این است که در دوره استعمار بریتانیا، زبان انگلیسی تاثیر بیشتری در هند گذاشت و از فارسی دور شدیم. همچنین با ساخته شدن کشور پاکستان، مرزی که هند با ایران داشت از بین رفت. به این دلایل ارتباط نزدیک ایران و هند تضعیف شد.»
رودرا گائوراو شرست افزود: «نسل قدیم مردمان هند آگاهی بیشتری درباره ایران دارند، به عنوان مثال می دانند که تاج محل بنای ایرانی است. ولی نسل جدید مقداری از این ارتباط دور شدهاند. همین موضوع، یکی از دلایلی بود که دوست داشتیم چنین مراسمی ترتیب بدهیم و تلاش کنیم از این طریق شما که دنبالکنندگان زیادی در میان نسل جوان دارید، آگاهی و پیوند بیشتری میان دو کشور ایجاد کنیم.» به روایت آقای سفیر، هر سال ایرانیان زیادی به هند سفر میکنند. سال گذشته بیشتر از 15هزار ویزای توریستی برای ایرانیان صادر شد ولی به طور معمول همه مقاصدی مثل دهلی، بمبئی، حیدرآباد، آگرا و… را میشناسند. او تاکید کرد: «میخواهیم شما را تشویق کنیم که به نقاط کمترشناخته شده هند هم سفر کنید و از جوانانی که دنبالتان میکنند هم دعوت کنید که هند را ببینند.» به گفته سفیر هند، ایالت بیهار یکی از تاریخیترین نقاط هند است و یکی از نخستین ایالات بزرگ هند محسوب میشود. مرکز این ایالت هم میراثی دارد که بسیار شما را به یاد تخت جمشید میاندازد و سمبلی متشکل از چهار شیر در آن وجود دارد که گفته میشود از امپراطوری هخامنشی و سمبلهای تخت جمشید الهام گرفته شده است.
بعد از این صحبتها چند فیلم گردشگری هند با شعار معروف هند شگفتانگیز (Incredible India) هم پخش شد که تنوع غذایی، اقلیمی و جاذبههای مختلف هند را نشان میدادند.
آشپزی اینفلوئنسرها در خانه هند
روی میزهای پذیرایی، ظروف کوچکی چیده شده بود و از همه خواستند که دو به دو کنار میزها بایستند. یکی از کارکنان سفارت به زبان فارسی با لهجه هندی به مهمانان گفت: «غذای هندی فقط برای خوردن نیست، مثل بهل پوری و پانی پوری که بیشتر از خوراکی ساده هستند. در این کشور غذا یک تجربه اجتماعی است. برای ایران و هند غذا بیش از هزار سال است که زبان عشق بوده.» بعد همه آماده شدند که با رسپی که پشت میکروفن اعلام میشد، یکی از غذاهای خیابانی هند به نام بهلپوری را از مخلوط کردن محتویات هشت ظرف چیده شده روی میزها، تهیه کنند. برنج پف کرده، بادام زمینی، پیاز، سیبزمینی پخته شده نگینی، گوجه، گشنیز، سس تند مخصوص و لیمو ترش. اینفلوئنسرها با هیجان مشغول آمادهسازی غذا شدند و آقای سفیر هم ارزیابی نتیجه نهایی را بر عهده داشت!
طرح حنا و دستبند دوستی؛ یادگارهای هندی برای ایرانیها
صنایع دستی و هنر هم در جشن دوستی خانه هند، جایگاه ویژهای داشتند. دیوارهای فضای پذیرایی خانه سفیر، با آثار هنری از هنرمندان مختلف تزئین شده بودند و در بخشی از مراسم هم از مهمانان با حنا پذیرایی شد؛ به این صورت که هر مهمان میتوانست از میان نقوش چاپ شده روی کاغذ، یکی را انتخاب کند و با حنا روی دستش نقش بزند. در توضیح این قسمت هم گفته شد که حنا در هند بیشتر در عروسیها استفاده میشود. جالب اینکه رسم حنابندان هندیها مهندی (mehndi) نام دارد و از جمله رسوم قبل از عروسی است؛ شب جشنی مختص عروس و دوستان و خانوادهاش با حنا و موسیقی. اما هفت مناسبت دیگر هم هست که هندیها را با نقش حنا میبینیم از جمله عید فطر و دیوالی. گل، طاووس، خورشید، پروانه، الماس، چشم، پرنده و نقوش هندسی از جمله پرطرفدارترین نقوشی هستند که هندیها با حنا روی دستها و پاهایشان ترسیم میکنند. بعد از نقش حنا هم نوبت به دستبند دوستی رسید که در سینی آوردند به همراه پودر قرمز رنگ و شمع دیا؛ یادگارهایی از هند که با خودمان به خانه بردیم.
هدیه فرهنگی:
کتاب ترجمه انگلیسی اشعار پارسی توسط سفیر هند
حسن ختام جشن دوستی، اهدای بستهای بود که در آن کاتالوگ 50 صفحهای نمایشگاه «آفرین هند در شعر فارسی» هم جای داشت؛ کتابی نفیس که در شناسنامهاش نوشته بودند ترجمه انگلیسی شعرهای فارسی توسط رودرا گائورا شرست، سفیر هند در ایران، انجام شده و نمایشگاه آثار هم مهرماه 1403 در موزه میرعماد مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد تهران برگزار شده است. کتاب را ورق میزنم و اشعار و خطوط و تذهیبهای جذابی میبینم؛ «شکرشکن شوند همه طوطیان هند/ زین قند پارسی که به بنگاله میرود» این بیت از حضرت حافظ یکی از معروفترین اشعار پارسی است که نام هند را در خود دارد. ابیات بعدی از فیاض لاهیجی هم چشمم را میگیرند: «حبذا هند کعبه حاجات/ خاصه یاران عافیت جو را/ هر که شد مستطیع فضل و هنر/ رفتن هند واجبست او را» و میرسم به شعری از سلیم تهرانی متعلق به چهارصد سال پیش، که حسابی سر ذوقم میآورد: «تو از ایران سلیم و ما ز ملک هند میآییم/ اگر مشتی نمکداری بده از ما شکر بستان». اشعار به خطوط نستعلیق، شکسته نستعلیق، سیاهمشق، نسخ و ثلث نوشته شدهاند و سروده شعرای مختلف هم هستند.
جشن دوستی هند و ایران در قلب زعفرانیه
«من بیشتر از سفیر هند، در سال گذشته هند رو دیدم» این جملهای بود که سید امیر موسوی در استوریهایش از رویداد جشن دوستی نوشت. او که صفحه اینستاگرامی با 223 هزار دنبالکننده دارد و نویسنده، جهانگرد، یوتیوبر و تورلیدر بینالمللی است، از مخاطبانش دعوت کرده که سفر هند را در مهرماه با او تجربه کنند. ایرج طاهری با 522 هزار دنبال کننده دارد، متانت دلیر صفت با 322 هزار دنبال کننده، گلنار راسخ قائممقامی با 170 هزار دنبالکننده، آیدا نادری با 360 هزار دنبالکننده، دانیال، محمد، حنا و نیما برخی، از جمله اینفلوئنسرهای اینستاگرامی بودند که در رویداد سفارت هند حضور داشتند. اما چرا سفر هند؟ پاسخهای زیادی به این سوال هست مثلاً اینکه گرفتن ویزایش ساده است، میتوانید از اصفهان، شیراز، مشهد و تهران برایش اقدام کنید و حداکثر سه روز طول میکشد تا ویزا بگیرید، مقصدی با جاذبههای بسیار متنوع طبیعی، تاریخی و فرهنگی محسوب میشود و مردم خونگرمی هم دارد که فصل مشترکهای فرهنگی زیادی با ایرانیها دارند.
