ثنا روغنی – رویداد امروز: در سالی که سرعت و دقت به شاخص اصلی رقابت در اقتصاد دیجیتال ایران بدل شد، دیجیاکسپرس ـ بازوی لجستیکی گروه دیجیکالا ـ توانست با تکیه بر فناوری، هوش مصنوعی و شبکهای گسترده از همکاران، نقش خود را از یک خدمت پشتیبان به زیرساختی ملی ارتقا دهد.
این شرکت در سال ۱۴۰۳ با جابهجایی بیش از ۳۴ میلیون بسته و پوشش ۵۴ میلیون کیلومتر مسیر، نشان داد که لجستیک هوشمند میتواند نهتنها سرعت گردش کالا را افزایش دهد، بلکه به کاهش مصرف سوخت، توسعه عدالت جغرافیایی و رشد پایدار کسبوکارهای دیجیتال نیز کمک کند.
از دل دیجیکالا تا هویت مستقل
در تاریخ نوآوری ایران، کمتر برندی را میتوان یافت که مانند دیجیکالا توانسته باشد اکوسیستم تجارت دیجیتال کشور را شکل دهد و در عین حال برای توسعه آن، بازیگرانی تازهنفس خلق کند. یکی از مهمترین این بازیگران، دیجیاکسپرس است؛ بازوی لجستیکی دیجیکالا که از دل یک نیاز عملیاتی زاده شد و به مرور، به نهادی مستقل با مأموریتی ملی تبدیل شد.
تولد دیجیاکسپرس در سال ۱۳۹۹ را میتوان نقطه آغاز مرحله دوم بلوغ تجارت الکترونیک ایران دانست؛ زمانی که گروه دیجیکالا به این درک رسید که بدون زیرساخت لجستیکی مستقل و تخصصی، سرعت رشد فروش آنلاین با کیفیت تجربه مشتری همسو نخواهد بود. از همان سال، دیجیاکسپرس با بهرهگیری از تجربه گستردهی دیجیکالا در مدیریت سفارش و تحویل، مسیر تازهای را آغاز کرد؛ مسیری که هدف آن تحول در تجربه تحویل کالا بود.
از خدمت درونگروهی تا برند ملی
در نخستین سالهای فعالیت، مأموریت دیجیاکسپرس متمرکز بر بهینهسازی شبکه تحویل دیجیکالا بود. اما سرعت رشد بازار و افزایش تقاضای فروشندگان دیگر، باعث شد این شرکت بهتدریج خدمات خود را فراتر از پلتفرم اصلی گسترش دهد.
در سالهای بعد، دیجیاکسپرس با توسعه زیرساختها و طراحی مدلهای نوین مانند تحویل امروز و فردا، تحویل زمانبندیشده و تحویل حضوری (گنجه و گنجدار) توانست چهرهای تازه از لجستیک ایرانی ارائه دهد.
به مرور، این شرکت از یک «واحد وابسته» به یک برند مستقل با هویت، فرهنگ و استراتژی خاص خود تبدیل شد؛ برندی که فلسفهاش ساده اما عمیق است: «هر بسته، یک وعده است؛ وعدهای که باید دقیق، سریع و با احترام تحویل شود.»
فلسفهای فراتر از ارسال
دیجیاکسپرس از همان ابتدا لجستیک را نه یک فرایند فنی، بلکه بخشی از تجربه مشتری میدانست. بستهای که در دست مشتری قرار میگیرد، آخرین حلقه از زنجیره اعتماد است و همین نگاه، باعث شد تا تحویل، به قلب تجربه خرید دیجیتال تبدیل شود.
در واقع، مأموریت دیجیاکسپرس تنها رساندن کالا از مبدا به مقصد نیست، بلکه تضمین آرامش خاطر مشتری و بازگرداندن اعتماد به سیستم تجارت آنلاین کشور است. از همین رو، طراحی فرایندهای تحویل، آموزش سفیران، معماری مراکز عملیاتی و حتی تجربه کاربر در اپلیکیشن، همگی با محوریت رضایت و اطمینان شکل گرفتهاند.
مأموریت ۱۴۰۳؛ از زیرساخت تا اثرگذاری اجتماعی
سال ۱۴۰۳ برای دیجیاکسپرس سال عبور از مرزهای درونسازمانی بود. این شرکت با توسعه مراکز توزیع در سراسر کشور، افزایش ظرفیت ناوگان و همکاری با پارتنرهای استانی، به زیرساختی ملی تبدیل شد که نهتنها به رشد فروشگاههای آنلاین کمک کرد، بلکه با ایجاد فرصتهای شغلی در شهرهای مختلف، در مسیر عدالت جغرافیایی نیز گام برداشت.
در واقع، دیجیاکسپرس امروز یکی از ارکان کلیدی اکوسیستم اقتصاد دیجیتال ایران است. شرکتی که از تجربه و داده برای ساخت آینده استفاده میکند و باور دارد لجستیک میتواند پلی میان فناوری، اعتماد و توسعه پایدار باشد.
مسیر آینده از دل نوآوری میگذرد
در دل گزارش سالانه ۱۴۰۳، پیامی کوتاه اما راهبردی از علیشاد اعتضادی، مدیرعامل دیجیاکسپرس، آمده است؛ متنی که نقشه راه آینده لجستیک هوشمند ایران به شمار میرود. او سال گذشته را «دوران تثبیت و بازتعریف نقش لجستیک در اقتصاد دیجیتال» توصیف کرده و بر سه محور اصلی تأکید دارد: فناوری، چابکی و انسان.
اعتضادی میگوید: «لجستیک ستون فقرات اقتصاد دیجیتال است.» در این نگاه، دادهها و هوش مصنوعی ابزارهایی برای تصمیمسازی دقیقاند، اما موتور اصلی تحول، فرهنگ سازمانی و تعهد انسانی است.
به باور او، دیجیاکسپرس طی پنج سال گذشته زبان مشترکی میان فناوری و تجربه کاربر ساخته است. مأموریت امروز شرکت، عبور از مدلهای سنتی لجستیک و ورود به دورهای است که در آن هر تحویل، نتیجه هزار تصمیم هوشمند در پسزمینه است.
تایملاین تحول؛ پنج سال، پنج ایستگاه
مسیر رشد دیجیاکسپرس را میتوان در پنج ایستگاه کلیدی خلاصه کرد؛ پنج سالی که هرکدام، فصلی تازه از بلوغ لجستیک در ایران بودهاند.
- ۱۳۹۹ – تولد رسمی: دیجیاکسپرس از دل دیجیکالا متولد شد تا به عنوان بازوی تخصصی لجستیک، حلقه آخر زنجیره تجربه خرید آنلاین را تقویت کند.
- ۱۴۰۰ – آغاز سرعت: با راهاندازی سرویس تحویل ۴۵ دقیقهای و توسعه ناوگان، مفهوم «تحویل سریع» برای نخستین بار در مقیاس ملی معنا یافت.
- ۱۴۰۱ – تنوع خدمات: مدل بستهبندی توسط فروشنده (FBM) و گسترش مراکز منطقهای، گامی در مسیر استقلال عملیاتی بود.
- ۱۴۰۲ – نوآوری در تجربه: راهاندازی سرویسهای زمانبندیشده و گنجههای تحویل حضوری، لجستیک را به تجربهای شخصیتر بدل کرد.
- ۱۴۰۳ – هوشمندسازی سراسری: ورود هوش مصنوعی به مدیریت مسیرها، سوپر اپلیکیشن رانندگان و توسعه نمایندگیهای استانی، دیجیاکسپرس را به شبکهای ملی تبدیل کرد.
این پنج ایستگاه، تصویری از تحول لجستیک ایران از نیروی فیزیکی به هوش سیستمی است.
لجستیک و عدالت جغرافیایی؛ ایران روی چرخهای هوشمند
دیجیاکسپرس در سال ۱۴۰۳ نشان داد که لجستیک ابزاری برای توسعه متوازن و عدالت جغرافیایی است. با گسترش شبکه مراکز توزیع در سراسر کشور، از کلانشهرها تا شهرهای کوچک، امروز میلیونها کاربر در نقاط مختلف ایران از خدمات تحویل سریع بهرهمند هستند؛ دستاوردی که به معنای کاهش فاصله زمانی، افزایش اعتماد و دسترسی برابر به کالاهای دیجیتال است.
بر اساس آمار رسمی این شرکت، در سال گذشته ۵۹ مرکز عملیاتی در شهرستانها فعال بوده و ۸۴۹ فرصت شغلی جدید در استانها ایجاد شده است. این توسعه، با بهبود شبکه توزیع کالا به رونق کسبوکارهای محلی نیز کمک کرده است.
در منطق توسعه ملی، لجستیک کارآمد یعنی توزیع فرصت و دیجیاکسپرس با ترکیب فناوری و داده، توانسته فاصله جغرافیا را به زمان بدل کند. تحویل سریع در کرمان، رشت یا سنندج دیگر تفاوتی با تهران ندارد و این یعنی شکلگیری عدالت لجستیکی در مقیاس ملی، حرکتی که در نهایت به کاهش مصرف سوخت، صرفهجویی اقتصادی و رشد متوازن منجر میشود.
جهان روی خط لجستیک؛ از شنژن تا تهران
تحول لجستیک در ایران را نمیتوان جدا از روند جهانی آن دید. در سال ۲۰۲۴، چین با ۱۳۲ میلیارد بسته تحویلشده در صدر جدول جهانی ایستاد و ایالات متحده با ۱۸ میلیارد بسته در جایگاه دوم قرار گرفت. ترکیه، کره جنوبی و هند نیز با رشد دورقمی در تحویل بستهها، به کانونهای منطقهای لجستیک هوشمند تبدیل شدهاند.
در این میان، ایران با سرعتی قابل توجه در حال نزدیک شدن به استانداردهای بینالمللی است. دیجیاکسپرس بهعنوان بازیگر اصلی این حوزه، با ثبت بیش از ۳۴ میلیون بسته در سال ۱۴۰۳، توانست سهم قابلتوجهی از رشد تجارت الکترونیک کشور را به دوش بکشد. این حجم از تحویل، آن هم با ۹۵.۱ درصد تحویل بهموقع، نشان میدهد لجستیک ایران در حال تبدیلشدن به یکی از مزیتهای رقابتی کشور است.
دیجیاکسپرس با بهرهگیری از فناوری، الگوریتمهای هوشمند و مدلهای بومی، در حال ساختن تجربهای است که از شنژن تا تهران معنا پیدا میکند: لجستیکی سریع، دقیق و انسانمحور.
مغز هوشمند لجستیک؛ جایی که فناوری، زمان را کوتاه میکند
یکی از تحولات بنیادین دیجیاکسپرس در سال ۱۴۰۳، ورود هوش مصنوعی به متن عملیات لجستیکی بود. این شرکت با طراحی نقشهای تازه از مسیر حرکت بستهها و ایجاد نقاط اتصال هوشمند میان مراکز عملیاتی در تهران و شهرستانها، توانست زمان پردازش و هزینه انرژی را بهصورت چشمگیری کاهش دهد.
سیستم هوشمند آپتایم با تحلیل میلیونها داده از مسیر، ترافیک، وزن مرسوله و ظرفیت مراکز، الگویی تازه برای توزیع طراحی کرد که در آن هر حرکت، مبتنی بر داده و پیشبینی است. این مدل به دیجیاکسپرس اجازه داد تا فشار کاری مراکز را متعادل، حجم سفرهای تکراری را کاهش و مصرف سوخت ناوگان را بهینه کند.
در کنار آن، سوپر اپلیکیشن رانندگان به نقطه اتصال انسان و هوش بدل شد؛ بستری که مسیر، زمان و حجم مأموریتها را لحظهبهلحظه تنظیم میکند. نتیجه این تحول، دستیابی به نرخ ۹۵.۱ درصد تحویل بهموقع (OTD) بود؛ عددی که دیجیاکسپرس را در ردیف شرکتهای پیشرو آسیایی قرار میدهد. در واقع، فناوری در دیجیاکسپرس زبان جدیدی برای گفتوگوی لجستیک با زمان است.
روایت عددها؛ سالی که رکوردها شکست
سال ۱۴۰۳ برای دیجیاکسپرس سالی بود پر از رکورد، رشد و تجربههای تازه. در این سال بیش از ۳۴ میلیون بسته در سراسر کشور جابهجا شد؛ عددی که نسبت به سال قبل رشد قابلتوجهی را نشان میدهد. بیشترین حجم تحویل در ۲۷ بهمن ثبت شد؛ روزی که ۱۴۶ هزار و ۵۵۵ بسته در شبکه دیجیاکسپرس به مقصد رسید، معادل تحویل حدود ۱۷ بسته در هر ثانیه.
از میان همه سرویسها، مدل تحویل امروز و فردا با رشد ۱۰۵ درصدی بیشترین جهش را داشت و سرویس تحویل زمانبندیشده نیز با بیش از ۳۰ میلیون بسته، ستون اصلی شبکه باقی ماند. در کنار آن، تحویل حضوری (گنجه و گنجدار) نیز با رشد ۷۰ درصدی به یکی از محبوبترین گزینهها نزد کاربران تبدیل شد.
اما مهمتر از همه، دستیابی به ۹۵.۱ درصد تحویل بهموقع بود؛ شاخصی که موفقیت عملیاتی بلکه بلوغ سیستمی دیجیاکسپرس را نشان میدهد. هر یک از این عددها، در واقع روایتی از اعتماد میلیونها کاربر است؛ کاربرانی که حالا تحویل کالا برایشان نه یک انتظار، بلکه تجربهای سریع، دقیق و قابل پیشبینی است.
همکاران در تحویل رؤیای مشترک
هیچ شبکهای در لجستیک بدون همافزایی معنا ندارد. دیجیاکسپرس در سال ۱۴۰۳ با اتکا به همکاری مجموعهای از برندهای مکمل، شبکهای از اعتماد و کارایی ساخت. از میاره در تحویل سوپرمارکتی گرفته تا پستکس در اتصال با پست ملی، از کاپو برای پایش ناوگان تا آپتایم برای تحلیل دادههای ترافیکی، هر شریک نقشی دقیق در اکوسیستم لجستیکی دیجیاکسپرس ایفا میکند.
در مرکز این شبکه، ۶,۴۷۳ سفیر فعال قرار دارند؛ چهرههایی که هر روز در خیابانها، محلهها و شهرهای کوچک و بزرگ، وعده «تحویل دقیق و محترمانه» را محقق میکنند. میانگین سنی سفیران ۳۵ سال است و حضور ۷۹۳ سفیر زن نشان میدهد که این حوزه دیگر تنها مردانه نیست. برخی از آنان روزانه بیش از صد مأموریت انجام میدهند، بیآنکه لبخندشان از چهره محو شود.
به گفته مدیران دیجیاکسپرس، این سفیران «چهره انسانی فناوری» هستند؛ کسانی که الگوریتمها را به تجربه تبدیل میکنند. در واقع، در دیجیاکسپرس فناوری مغز شبکه است، اما انسانها قلب تپنده آن.
نیروی انسانی؛ هزار نقش، یک تصویر
پشت هر فناوری، انسانهایی ایستادهاند که با دانش، دقت و تعهد، آن را زنده نگه میدارند. در دیجیاکسپرس، سرمایه اصلی نه تجهیزات لجستیکی بلکه انسانهایی هستند که آن را اداره میکنند. در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱٬۰۷۷ نفر در تیم رسمی این شرکت فعالیت داشتند؛ با میانگین سنی ۳۴ سال و ترکیبی از نیروهای تخصصی در حوزههای لجستیک، فناوری، تحلیل داده و پشتیبانی.
فرهنگ سازمانی دیجیاکسپرس بر پایه سه اصل شکل گرفته است: یادگیری مداوم، مسئولیتپذیری و همدلی. در همین راستا، طی سال گذشته بیش از ۱,۱۰۰ ساعت آموزش تخصصی برای کارکنان برگزار شد تا مهارتهای فنی و مدیریتی آنان با شتاب رشد فناوری هماهنگ بماند.
این شرکت همچنین «سند برند کارفرمایی» خود را تدوین کرد تا چشمانداز منابع انسانی را شفاف کند؛ سندی که بر ایجاد محیط کاری الهامبخش، فرصت رشد فردی و تعادل میان زندگی و کار تأکید دارد. نیروی انسانی در دیجیاکسپرس سازندگان فرهنگی هستند که فناوری را انسانی میکنند.
از دراپشیپینگ تا سکوی آینده
دیجیاکسپرس در سال ۱۴۰۳، گام بلندی برای تبدیل لجستیک از یک خدمت پشتیبان به پلتفرمی فناورانه و مستقل برداشت. این مسیر با توسعه سه پروژه کلیدی پیش رفت: دراپشیپینگ، FBM و سوپر اپلیکیشن رانندگان.
در مدل دراپشیپینگ (Drop Shipping) کالا به طور مستقیم از فروشنده به دست خریدار میرسد؛ مدلی که ضمن کاهش زمان تحویل، هزینه انبارداری و حملونقل را نیز کاهش داده است. دیجیاکسپرس در سال گذشته با اجرای این مدل برای بیش از ۱۰ میلیون سفارش و پوشش ۹۹ درصدی ارسالهای زمانبندیشده دیجیکالا، نشان داد این ساختار میتواند موتور جدید بهرهوری در اکوسیستم تجارت ایران باشد.
در این زمینه بخوانید: دیجیاکسپرس و عصر لجستیک و انرژی هوشمند
در کنار آن، پروژه FBM (بستهبندی توسط فروشنده) نیز با همکاری بیش از ۱۸۰ فروشنده آغاز شد تا امکان مدیریت مستقیم سفارش و تحویل کالا را برای کسبوکارهای کوچک و متوسط فراهم کند.
اما آینده دیجیاکسپرس فراتر از این طرحهاست: هدف، ساخت پلتفرمی ملی برای «لجستیک بهعنوان خدمت» (LaaS) است؛ زیرساختی که هر کسبوکار ایرانی بتواند بر بستر آن عملیات لجستیکی خود را اجرا کند — از استارتاپ تا برند ملی.
مسئولیت اجتماعی؛ ردپای سبز در مسیر تحول
تحول واقعی زمانی معنا دارد که همراه با مسئولیت پذیری اجتماعی باشد. دیجیاکسپرس در سال ۱۴۰۳ نشان داد که توسعه لجستیک میتواند با کاهش اثرات زیستمحیطی و حمایت اجتماعی همراه شود. این شرکت در چارچوب برنامه «ردپای سبز دیجیاکسپرس» تلاش کرده است تا به موازات رشد عملیاتی، میزان مصرف سوخت، تولید پسماند و انتشار کربن را کاهش دهد.
در همین راستا، همکاریهایی با کمیته امداد برای ارسال جهیزیه و بستههای حمایتی به مناطق محروم انجام شد. همچنین، طرح بازیافت کارتنهای بستهبندی در مراکز توزیع و استفاده از وسایل نقلیه کممصرف در ناوگان شهری، گامهایی عملی در جهت پایداری زیستمحیطی بودهاند.
دیجیاکسپرس علاوه بر این، با طراحی سازوکارهای ویژه برای دسترسی افراد دارای معلولیت به خدمات، بُعد انسانی مسئولیت اجتماعی را نیز تقویت کرده است.
در نگاه این شرکت، لجستیک رساندن فرصت، امید و آگاهی است. شاید به همین دلیل است که مسیر آینده دیجیاکسپرس بر نقشه وجدان حرفهای و مسئولیت اجتماعی نیز حک شده است.
