رویداد امروز: از هجدهم دیماه، کشور شاهد خاموشی اینترنت بینالملل بود؛ تصمیمی که به بهانه مسائل امنیتی اتخاذ شد، اما این بار با طولانیتر شدن مدت زمان قطعی، نبض زندگی بسیاری از کسبوکارها را به چالش کشید.
در حالی که آرامش نسبی حاکم شد و تماسها و پیامکها برقرار گردید و پیامرسانهای داخلی نیز فعال شدند، اینترنت بینالملل همچنان برای عموم مردم در دسترس نیست.
این وضعیت، به ویژه برای فعالان اقتصادی و تجار که دسترسی به اینترنت بینالملل نقشی حیاتی در چرخه فعالیتشان ایفا میکند، آسیبهای جدی به بار آورده است. در دنیای امروز، اینترنت تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه به شریان حیاتی بسیاری از کسبوکارها، به خصوص در حوزه تجارت و بازرگانی تبدیل شده است.
دسترسی سریع و بدون وقفه به بازارهای جهانی، برقراری ارتباط با شرکای تجاری خارجی، پیگیری آخرین روندها و قیمتها، و انجام تراکنشهای مالی بینالمللی، همگی نیازمند یک اتصال پایدار به اینترنت بینالملل هستند. قطعی اینترنت، به معنای قطع ارتباط این فعالان با دنیای خارج، از دست دادن فرصتهای تجاری، و در نهایت، ایجاد اختلال گسترده در چرخه اقتصادی است.
در میان این محدودیتها، خبری مبنی بر دسترسی فعالان اقتصادی و بازرگانان به اینترنت بینالملل منتشر شد که موجی از واکنشها را در پی داشت. این خبر، این تصور را ایجاد کرد که دسترسی به اینترنت نیز مانند کالاهای اساسی، دچار صفبندی شده و تجار برای بهرهمندی از آن، مجبورند به نهادهایی مانند اتاقهای بازرگانی مراجعه کنند.
این موضوع، نگرانیها و سوالاتی را در میان فعالان اقتصادی برانگیخت: آیا این دسترسی، فراگیر و عادلانه است؟ چه معیارهایی برای اعطای این دسترسی در نظر گرفته شده است؟ و چرا این امکان برای همه فعالان اقتصادی فراهم نیست؟قطعی طولانیمدت اینترنت بینالملل، علاوه بر آسیبهای مستقیم به کسبوکارها، میتواند پیامدهای بلندمدتی نیز داشته باشد. از جمله این پیامدها میتوان به کاهش جذابیت سرمایهگذاری خارجی، کند شدن روند توسعه دیجیتال، و افزایش فاصله با بازارهای جهانی اشاره کرد.
در شرایط کنونی، انتظار میرود دولت و نهادهای مسئول، با در نظر گرفتن اهمیت استراتژیک اینترنت برای اقتصاد کشور، به دنبال راهکارهایی باشند که ضمن رعایت ملاحظات امنیتی، دسترسی فعالان اقتصادی به اینترنت بینالملل را تسهیل و پایدار سازند. شفافسازی در مورد نحوه دسترسی و معیارهای اعطای آن، و همچنین تلاش برای بازگرداندن اینترنت بینالملل به حالت عادی برای عموم، گامهای اساسی در جهت ترمیم آسیبهای اقتصادی و حفظ پویایی بازار خواهند بود.
جهانبخش سنجابی شیرازی، دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در گفتگو با اقتصاد۲۴ در پاسخ به «نحوه استقرار اتاق اینترنت برای استفاده تجار در اتاقهای بازرگانی» گفت: در اتاق بازرگانی تهران و تعدادی از اتاقهای شهرستانها، یک نوع اتصال به اینترنت بینالملل در اختیار تجار قرار گرفته است.
دسترسی تجار به اینترنت با اخذ تعهد
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در مورد درخواست مدارک از تجار برای دسترسی به اینترنت بینالملل، گفت: اتاقهای بازرگانی با احراز هویت اعضای خودشان از طریق درخواست کارت عضویت و کارت ملی و تکمیل یک فرم درخواست و تعهد، برای مدت مشخصی امکان دسترسی اعضا را به آن اینترنت، از طریق روتری و هاتاسپاتی که نصب کردهاند، میدهند.
به گفته سنجابی شیرازی، در اتاق بازرگانی تهران نیز هر روز از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب این خدمات به فعالان و اعضای اتاق تهران ارائه میشود. در کنار آن، تقریباً در بیش از ۲۰ اتاق بازرگانی دیگر هم همین خدمات در حال ارائه است.
کاهش تجارت ایران در دوماهه اخیر به ۳ علت
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در مورد تأثیرات قطعی و محدودیتهای اینترنت بر تجارت بینالملل در دو هفته اخیر، گفت: حتی اگر یک تاجر در بازار مقصد حضور داشته باشد، به هر شکل بخشی از ارتباطات مربوط به ارتباطات بینالملل است و مقید به جغرافیای کشور نیست و حتماً باید دسترسیهای لازم از این طریق برای فعالان تجاری باشد.
سنجابی شیرازی با ابراز تاسف از کاهش تجارت در دی و بهمن ماه امسال، گفت: متأسفانه در دوره قطعی اینترنت، که البته آمار ۱۰ ماهه امسال هنوز منتشر نشده، تقریباً مشاهدات میدانی نشان میدهد که به ۳ علت در تجارت با همسایگان ازجمله عراق، در اواخر دی ماه و اوایل بهمن ماه سال جاری با افت مواجه بودیم.
حذف ارز ترجیحی، صادرات را کاهش داد
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق، دلیل نخست کاهش صادرات ایران را حذف ارز ترجیحی دانست و گفت: حذف ارز ترجیحی موجب شد قیمت بعضی از کالاهایی که مواد اولیهشان مشمول دریافت تعرفههای ارز ترجیحی بود، مثل انواع شیرینی و شکلات، قطعات مرغ بستهبندیشده و تخممرغ، در داخل با افزایش قیمت مواجه شود و بسیاری از تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی نتوانند به قیمتهای قبلی پایبند باشند و طبیعتاً این موضوع باعث افت مقطعی صادرات شد.
سنجابی شیرازی افزود: البته پیشبینی میشود این کاهش در میانمدت تا حدی جبران شده و موجبات رقابتیتر شدن بازار شود، ضمن اینکه محصولاتی که دارای مزیت رقابتی هستند، این افت مقطعی را پر خواهند کرد.
قطع ارتباطات بینالمللی به دلیل محدودیت اینترنت
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق با اشاره به دومین دلیل کاهش صادرات ایران در دو ماهه اخیر، گفت: همزمان با حذف ارز ترجیحی در کشور، عراق سامانه اتوماسیون گمرکی «آسیکودا» را نصب کرد و این کار باعث شد که عملاً هزینههای مترتب بر ترخیص کالاها افزایش پیدا کند، زیرا تعرفههای قبلی بیشتر مبتنی بر کار ترخیصکاران عراقی و مبتنی بر بار یک کامیون بود، اما پس از اجرای سامانه جدید به دلیل انطباق روابط با ضوابط گمرک جهانی، عوارض مترتب بر صادرات کالا از همه کشورها ازجمله ایران به عراق، افزایش پیدا کرد.
سنجابی شیرازی با بیان اینکه تجار عراقی برای اینکه دولت عراق را وادار به عقبنشینی کنند، حجم وارداتشان را کاهش دادند، گفت: البته این سامانه در تمام مرزهای عراق نصب شد و فقط محدود به مرز جغرافیایی عراق با ایران نبود؛ حتی در مرزهای اردن و عربستان با عراق نیز همین اتفاق افتاد.
وی، دلیل سوم کاهش تجارت ایران را غیرفعال کردن کارتهای یکبارمصرف بازرگانی و افزایش هزینه استفاده از کارتهای اجارهای دانست و گفت: درنهایت قطع ارتباطات اینترنتی اعم از قطع ارتباط بین خریدار و فروشنده و به تبع آن قطع ارتباط بین شبکههای صرافی طرفینی، مشکلات نقد و انتقال پول و مشکلات تعامل بین خریدار و فروشنده موجب کاهش صادرات شد و البته این مشکل هنوز هم در واقع وجود دارد.
بازارهایی که از دست میرود!
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در پاسخ به سوالی بر اینکه «آیا تمهیداتی برای استفاده تجار از اینترنت بینالملل در شرایط کنونی اندیشیده شده است؟» گفت: چیزی که عملیاتی شده، همان دسترسی به یک اینترنت بینالملل از طریق آیپی ثابت است که در واقع محل اتصال این نوع اینترنت در اتاقهای بازرگانی است.
متأسفانه اینترنت مبتنی بر سیمکارت که قبلاً در اختیار تجار تحت عنوان «سیمکارت یا خطوط سفید» بود، فعلاً قطع است و اگر کسی بخواهد با دستگاه ارتباطیاش به اینترنت بینالملل وصل شود، باید به محل اتاق بازرگانی مراجعه کند و به هاتاسپاتی که در آن محل در دسترس است، وصل شود و آن هم برای زمان محدودی بین نیم تا یک ساعت، بسته به میزان شلوغی یا خلوتی و تعداد مراجعین، از اینترنت برخوردار شود.
سنجابی شیرازی با بیان اینکه اینگونه دسترسی به اینترنت قطعاً پاسخگوی نیازمندی همه نیست، گفت: اگر اتاقی مثل اتاق تهران که بیستوچند هزار عضو دارد، روزانه ۱۰ درصد اعضا برای دسترسی به اینترنت مراجعه کنند، قطعاً دو هاتاسپات که هر کدام ظرفیت اتصال محدود و افت سرعت ناشی از اتصال همزمان چندین دیوایس ارتباطی دارند، نمیتواند جوابگوی تجار باشند. بنابراین، باید برای تجار تمهیدات جدیتری اندیشیده شود. هرچند قولهایی داده شده، ولی تاکنون عملیاتی نشده است.
وی با اشاره به آسیب عدم دسترسی تجار به اینترنت گفت: بازیگران و فعالان اقتصادی دو طرف در حوزه کشورهایی مثل چین، امارات، عراق، افغانستان و ترکیه، چند هزار نفر و چند ده هزار نفر هستند؛ بنابراین دولت لازم است که با فوریت، تمهیدی را برای ارتباط و دسترسی فعالان بازرگانی و فعالان تولید و تجارت به اینترنت بینالملل و حداقل پلتفرمهای استاندارد مثل ایمیل و برخی از شبکههای اجتماعی فراگیر فراهم کند تا سایر کشورها سهم بازار ایران را نگیرند.
