از انتخاب تا اجبار چرا بانکها گریزی از هوش مصنوعی ندارند؟

حسین وکیلینیا – رویداد امروز: هوش مصنوعی دیگر انتخاب نیست، بلکه الزام بانکداری مدرن است. هوش مصنوعی با سرعت بالایی در ساختارهای سازمانی نفوذ میکند و شرکتها برای عقب نماندن از رقبا باید این فناوری را در هسته خدمات و محصولات خود بهکار بگیرند. در استیج الکامپ ۲۸، به بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر بانکداری و فعالیتهای هلدینگ ارتباط فردا پرداختم. هوش مصنوعی امروزه به عنوان یک فناوری زیرساختی به شمار میرود. یعنی شرکتها، سازمانها و حتی نهادها برای عقب نماندن از خط پیشرو و لبه تکنولوژی باید هوش مصنوعی و ابزارآلات آن را در هسته مرکزی خدمات خود به کار ببرند.
هوش مصنوعی به پلتفرمی تبدیل شده که بهعنوان زیرساخت مورد استفاده قرار میگیرد. تسلط نداشتن بر این حوزه موجب عقبماندن از صنعت و در نهایت از دست رفتن سهم در بازار میشود. به همین دلیل، ما در هلدینگ ارتباط فردا از سال گذشته، هرچند شاید با تأخیر، فعالیتهای متمرکزی را در این حوزه آغاز کردهایم. تیمی تخصصی تشکیل دادهایم و در حال توسعه محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی هستیم.
چتبات ما آماده است و بهزودی در «آبانک» لانچ خواهد شد. آبانک، نئوبانک مجموعه بانک آینده است که ارتباط فردا راهبری آن را برعهده دارد. با اضافه شدن سرویسهای مبتنی بر هوش مصنوعی، شاهد رشد کیفیت سرویس و خلاقانهتر شدن ارائه خدمات در آبانک خواهیم بود. علاوه بر این، در سایر حوزهها نیز فعالیتهایی در جریان است.
تیمهای ما در حال توسعه محصولاتی هستند که نهتنها در حوزه بانکی، بلکه برای بازارهای گستردهتر نیز قابل استفاده باشند. یکی از این محصولات، آواتار یا ایجنت هوش مصنوعی است که امیدواریم در سهماهه پایانی سال جاری، یعنی زمستان ۱۴۰۴، محصولی قابلارائه و تجاریسازی داشته باشیم.
با توجه به تفاوتهای موجود در گویش فارسی، هنوز محصول برجستهای در این زمینه در ایران وجود ندارد، اما ما در تلاشیم تا این خلأ را پر کنیم. تمرکز ما در سال جاری بیشتر بر نمایشگاههای تخصصی حوزه بانکداری و فینتک، بهویژه نمایشگاه تراکنش و نظامهای پرداخت است که احتمالاً در آبانماه حضور خواهیم داشت.
با توجه به محصولاتی که در حال توسعه در هلدینگ و شرکتهای زیرمجموعه آن هستیم، معتقدیم که نمایشگاه الکامپ سال آینده فرصت مناسبی برای ارائه عمومی و عرضه محصولات جدیدمان خواهد بود. رویکرد هلدینگ ارتباط فردا در سالهای اخیر تغییر قابلتوجهی کرده است. ما تمرکز خود را از صرف محصولات بانکی و فینتک به حوزههای فناوری، تجارت الکترونیک و استارتاپی گسترش دادهایم و انتظار داریم نتایج این تغییرات در سال ۱۴۰۵ به ثمر بنشیند.
هلدینگ ارتباط فردا متشکل از بیست شرکت زیرمجموعه است و زنجیرهای از ارزش را در درون خود خلق کرده است. وابستگی این هلدینگ به بانک آینده نقش موثری در شکلگیری این زنجیره داشته است. هرچند بانک آینده با چالشهای جدی روبهروست و گزارشهای متعددی پیرامون تشدید بحران آن منتشر میشود، با این حال رشد و هدایت حرکت یک گروه مانند ارتباط فردا میتواند در خود حاوی نکاتی باشد که ارزشمند هستند.
ما در هلدینگ ارتباط فردا دو نوع محصول داریم: نخست، محصولاتی که به شرکتهای مستقل با ساختار حقوقی جداگانه تبدیل شدهاند، مانند فینوتک، همراهکارت و ایرانکارت. گروه دوم شامل محصولاتی است که بهصورت واحدهای مستقل (SVU) مدیریت میشوند، مانند آبانک، که فاقد ساختار حقوقی مستقل هستند اما از نظر فنی و کسبوکاری استقلال دارند. این شرکتها و واحدها در سطح مدیریت خودشان میتوانند تصمیمگیری و اجرا کنند.
در سطح هلدینگ نیز کمیتهای استراتژیک و منسجم برای کسبوکار داریم که محصولات بینشرکتی یا محصولاتی که قابلیت استفاده در چندین حوزه را دارند، در آن بررسی میشوند. این کمیته از انجام کارهای تکراری یا موازی جلوگیری میکند. هدف ما این است که در اکوسیستم ارتباط فردا و حوزه فینتک، محصولاتی مؤثر و موردپسند مخاطبان ارائه دهیم؛ چه مخاطبان ما شرکتها (B2B) باشند و چه مشتریان عادی (B2C).
در همراهکارت بیش از ۲۹ تا ۳۰ میلیون کاربر داریم. در فینوتک، بزرگترین پلتفرم بانکداری باز کشور را با ارائه خدمات به بیش از ۶۰۰ شرکت مدیریت میکنیم. در ایرانکارت، بزرگترین پلتفرم باشگاه مشتریان کشور را با بیش از یک میلیون کاربر فعال داریم. آبانک نیز بهعنوان یکی از برترین نئوبانکهای کشور شناخته شده و در سال گذشته در نمایشگاه نظامهای پرداخت بهعنوان محصول نمونه انتخاب شد.
علاوه بر این، محصول مدیریت ثروت ما بهزودی رونمایی خواهد شد. چتبات مبتنی بر هوش مصنوعی آبانک در پاییز امسال و فاز دوم ایجنت هوش مصنوعی در زمستان ۱۴۰۴ عرضه خواهد شد که برای مخاطبان خارج از اکوسیستم ارتباط فردا نیز قابل استفاده خواهد بود. تلاش ما در هلدینگ ارتباط فردا این است که با مدیریت زنجیره ارزش، ارزش افزوده بیشتری را با هزینه و زمان کمتر ایجاد کنیم.
مهمترین چالش، نیروی انسانی متخصص است. البته اعتقاد ندارم که نیروی انسانی در کشور وجود ندارد، اما تعداد متخصصان این حوزه نسبت به نیاز بازار بسیار محدود است. در حال حاضر، در هلدینگ ارتباط فردا بیش از ۱۰ موقعیت شغلی باز در حوزه هوش مصنوعی داریم، اما تعداد رزومههای دریافتی بسیار کم است. افراد باتجربه معمولاً مشغول به کار هستند و اگرچه نیروی جدید و باکیفیت به بازار اضافه میشود، تعداد آنها کافی نیست.
پیشنهاد من این است که هلدینگها و دانشگاهها برای تربیت نیروی متخصص تلاش بیشتری کنند. برای توسعه راهکارهای هوش مصنوعی، نیاز جدی به پردازندههای گرافیکی (GPU) و زیرساختهای سختافزاری داریم. هرچند معاونت علمی و فناوری و دیگر نهادهای بالادستی اقداماتی انجام دادهاند، اما همچنان فاصله زیادی تا پوشش کامل نیازهای بازار وجود دارد.
چالش دیگر، انسجام دادههاست. اگرچه در ایران دسترسی به مجموعههای داده در مقایسه با اروپا آسانتر است، اما پراکندگی دادهها و نبود دسترسی یکپارچه برای همه فعالان حوزه، مانع جدی در توسعه محسوب میشود. رفع این مسئله میتواند گام مهمی در پیشرفت اکوسیستم هوش مصنوعی کشور باشد. باور دارم که کمتر مجموعهای در کشور از نظر تنوع در حوزه فینتک، بانکی و پرداخت با ما قابلمقایسه باشد.




