ماهور سنایی – رویداد امروز: در روزهای پایانی شهریورماه ۱۴۰۴، خبر مسدودسازی ناگهانی پلتفرم «دکتردکتر» – یکی از استارتاپهای باسابقه در حوزه سلامت دیجیتال – موجی از نگرانی و انتقاد را در میان فعالان اقتصاد دیجیتال، نهادهای صنفی و کاربران برانگیخت. این اقدام، که به شکایت سازمان غذا و دارو نسبت داده شد، بدون اطلاعرسانی قبلی یا شفافسازی در خصوص علت آن انجام شد و موجب توقف کامل فعالیت این وبسایت تا ۴۸ ساعت بعد شد.
پلتفرم «دکتردکتر» از جمله نخستین استارتاپهای فعال در حوزه سلامت دیجیتال در ایران است که از سال ۱۳۹۳ با هدف تسهیل فرآیند نوبتگیری آنلاین، مشاوره پزشکی از راه دور، خدمات داروخانهای و مدیریت پروندههای الکترونیکی بیماران راهاندازی شد. این پلتفرم در طول بیش از یک دهه فعالیت خود توانسته اعتماد جمع وسیعی از کاربران، پزشکان و مراکز درمانی را جلب کرده و به عنوان یکی از برندهای معتبر در این حوزه شناخته شود.
دلیل فیلترینگ چه بود؟
در حالیکه مدیرعامل پلتفرم «دکتردکتر»، نیما فاضلی، مسدودسازی این وبسایت را «ناگهانی» و «فاقد توضیح روشن» اعلام کرده بود، گزارشها نشان میدهد که این اقدام به دلیل فعالیت بخش خدمات داروخانهای این پلتفرم و شکایت سازمان غذا و دارو صورت گرفته است.
پیشتر نیز برخی مسئولان وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی نسبت به فروش اینترنتی دارو و ارائه خدمات مرتبط با دارو در فضای آنلاین ابراز نگرانی کرده بودند. با این حال، نبود شفافیت، تعامل و چارچوبهای مشخص قانونی در مواجهه با چنین فعالیتهایی، مسأله را بغرنجتر کرده است.
واکنشها به فیلترینگ
فیلترینگ «دکتردکتر» بلافاصله با واکنش تند فعالان بخش خصوصی و نهادهای صنفی همراه شد. انجمن تجارت الکترونیک تهران در نامهای سرگشاده خطاب به وزیر ارتباطات، نسبت به مسدودسازی بدون اخطار قبلی این پلتفرم انتقاد کرد و خواستار پاسخگویی و شفافسازی فوری شد.
در این نامه آمده بود که چنین اقدامات ناگهانی موجب سلب اعتماد عمومی به فضای کسبوکار دیجیتال و تضعیف نوآوری و تولید خدمات داخلی میشود.
همچنین مهدی خدادادی، رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال سازمان نظام صنفی رایانهای تهران، هشدار داد که این وقفه ۴۸ ساعته، باعث سردرگمی کاربران و لطمه به اعتماد عمومی شده است. وی تأکید کرد: تکرار چنین اقداماتی بدون پاسخگویی روشن، حلقه مفقوده شفافیت در حکمرانی دیجیتال را پررنگ میکند.
رفع فیلتر پس از ۴۸ ساعت
در تاریخ ۱ مهر ۱۴۰۴، پلتفرم «دکتردکتر» به فعالیت خود بازگشت. هرچند این بازگشت موجب آرامش نسبی در فضای عمومی شد، اما چالشهای ساختاری و حقوقی حاکم بر اکوسیستم استارتاپی کشور همچنان به قوت خود باقی است.
اقداماتی از این دست، صرفنظر از جنبههای حقوقی و فنی، آسیبهای جدی به اعتبار برندهای فعال در فضای دیجیتال وارد میکند. برندهایی که سالها برای اعتمادسازی، توسعه بازار، تولید خدمات نوآورانه و بازاریابی دیجیتال تلاش کردهاند، با تصمیمات غیرشفاف و سلبی، نه تنها از مسیر توسعه باز میمانند، بلکه سرمایه اجتماعی خود را نیز از دست میدهند.
توقف فعالیت یک پلتفرم سلامت، آن هم در شرایطی که دولت شعار حمایت از اقتصاد دیجیتال و سهم ۱۰ درصدی آن از تولید ناخالص داخلی را مطرح میکند، نشانهای آشکار از نبود همگرایی میان نهادهای تصمیمگیر در حوزه فناوری و سلامت است. چنین ناهمراستاییهایی، انگیزه فعالیت و سرمایهگذاری در حوزه استارتاپی را کاهش داده و کشور را از مزایای رقابتپذیری دیجیتال دور میسازد.
ماجرایی فراتر از فیلترینگ ساده
ماجرای «دکتردکتر» فراتر از یک فیلترینگ ساده بود. این اتفاق، آینهای بود از تناقضهای ساختاری در حکمرانی اقتصاد دیجیتال، نبود چارچوبهای حقوقی منسجم و عدم درک متقابل میان نهادهای سنتی و کسبوکارهای نو.
اگر قرار است ایران در مسیر توسعه پایدار و نوآورانه گام بردارد، باید شفافیت، گفتوگو، تعامل بیننهادی و پیشبینیپذیری تصمیمات، به اصولی خدشهناپذیر در اداره کشور تبدیل شود.
