رویداد امروز: سامانه یکپارچه نظارت «سین» با هدف کنترل ناترازی، رصد لحظهای بانکها و ارتقای شفافیت مالی رونمایی شد. این سامانه که یکم آذر ۱۴۰۴ معرفی شد، قرار است ابزار اصلی بانک مرکزی برای نظارت هوشمند و تصمیمگیری مبتنی بر داده باشد.
بانک مرکزی اعلام کرده «سین» با اتصال به دهها منبع داده و ماژول تحلیلی، قبل از وقوع تخلف یا بروز ناترازی هشدار میدهد و ناظران را از نظارت پسینی به نظارت پیشگیرانه منتقل میکند.
سین چگونه کار میکند؟
«سین» مجموعهای از بیش از ۲۰ ماژول تحلیلی در ۶ حوزه نظارتی است. در فاز نخست، بخشهای «بانک در یک نگاه»، «داشبوردهای مقرراتی»، «پروفایل نظارتی»، «کملز ماهانه و سالانه» و «آزمون بحران» در دسترس قرار گرفتهاند.
این سامانه با تجمیع و استانداردسازی دادههای مالی و عملیاتی، رفتار بانکها را در لحظه تحلیل میکند و هرگونه انحراف یا ریسک را بهصورت فوری به ناظران اعلام میکند. همچنین امکان مقایسه بینبانکی، بررسی روندها و تحلیل عمیق بیش از صد شاخص مالی در آن فراهم شده است.
گام تازه بانک مرکزی در مسیر نظارت هوشمند
بانک مرکزی طی سالهای اخیر پروژههایی مانند «ذینفع واحد»، «مالک واحد» و «روابط اشخاص» را برای تقویت نظارت دادهمحور اجرا کرده بود و اکنون «سین» را مهمترین ابزار این مسیر معرفی میکند.
این سامانه با سازگاری کامل با استاندارد XBRL و اتصال به سامانههایی مانند «مهتاب» و «سام»، تصویری جامع و یکپارچه از وضعیت بانکها ارائه میدهد.
بانک در یک نگاه؛ بررسی ۶۰ شاخص کلیدی
در این ماژول، وضعیت هر بانک در یک داشبورد ساده اما کامل نمایش داده میشود. بیش از ۶۰ شاخص کلیدی و نمودارهای تحلیلی مربوط به کفایت سرمایه، نقدینگی، ترازنامه و روندهای حیاتی در دسترس ناظران قرار دارد.
داشبوردهای مقرراتی؛ سنجش پایبندی بانکها
این بخش نشان میدهد بانکها تا چه حد به مقررات بانک مرکزی پایبند هستند. مواردی مانند کنترل ترازنامه، ریسک نقدینگی، باز ارزی و رشد داراییها در لحظه رصد میشود تا نظارت از حالت پسینی به مداخله پیشینی تبدیل شود.
پروفایل نظارتی؛ پرونده جامع هر بانک
پروفایل نظارتی مجموعهای از اطلاعات کلیدی هر بانک شامل ساختار حاکمیت شرکتی، مجوزها، وضعیت شعب، کارکنان و روند شاخصهای عملکردی است. این پرونده همچنین امکان ثبت ارزیابیهای کیفی بازرسان را فراهم میکند تا تحلیل دادهای و قضاوت تخصصی کنار هم قرار گیرد.
رتبهبندی کملز؛ تحلیل ۲۰۰ داده حیاتی
داشبوردهای CAMELS در دو نسخه ماهانه و سالانه منتشر میشود. نسخه سالانه بر پایه ۵۴ شاخص و صورتهای مالی و نسخه ماهانه بر اساس ۲۸ شاخص تخصصی محاسبه میشود. در مجموع بیش از ۲۰۰ داده برای ارزیابی سلامت و تابآوری بانکها بررسی میشود.
آزمون بحران؛ شبیهسازی شوکهای اقتصادی
در این ماژول، سناریوهای مختلف اقتصادی شبیهسازی میشود تا مشخص شود هر بانک در برابر شوکهای کلان تا چه اندازه تابآوری دارد و چه نسبتهایی تحت تأثیر قرار میگیرد.
رونمایی رسمی سامانه «سین»
محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، در مراسم رونمایی با تأکید بر نقش این سامانه در اصلاح نظام بانکی گفت: «نظارت هوشمند بهعنوان یکی از تکالیف قانونی در اولویت بانک مرکزی قرار دارد و سامانه سین پاسخ به همین نیاز است.»
او افزود: «این سامانه با بهرهگیری از هوش مصنوعی و قوانین جدید نظارتی طراحی شده تا ثبات و سلامت شبکه بانکی تقویت شود.»
نظارت پیشینی برای جلوگیری از ناترازی
فرشاد محمدپور، معاون تنظیمگری و نظارت بانک مرکزی، توضیح داد: «هدف ما داشتن سلطه اطلاعاتی کامل بر بانکها قبل از رسیدن به مرحله ناترازی است. سین یکی از ابزارهای اصلی تحقق این هدف و اجرای نظارت فعال است.»
حرکت از نظارت سنتی به نظارت هوشمند
ذبیحالله خداییان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور نیز با اشاره به اهمیت این سامانه گفت: «باید به مرحلهای برسیم که سیستم بهصورت هوشمند تخلفات را هشدار دهد. تقویت نظارت پیشینی مانع از ورود بانکها به مسیر بحران و موجب افزایش شفافیت و اعتماد عمومی خواهد شد.»
