ماهور سنایی-رویداد امروز: با گسترش استفاده از اینترنت، شیوههای خرید و فروش در ایران نیز دچار تحول شده اما همچنان مردم خرید حضوری را بر خرید اینترنتی ترجیح می دهند. در حالی که در برخی کشورها حجم خریدهای آنلاین و اینترنتی بالاست، در کشور ما این رقم ۶ درصد است و ۹۰ سایر مردم خرید خود را همچنان از بازارهای فیزیکی و سنتی انجام میدهند.
طبق آیین نامه صدور پروانه کسب و کارهای مجازی همه افراد باید برای فعالیت اقتصادی در فضای مجازی از اتحادیه مذکور پروانه کسب بگیرند و این مساله شامل صاحبان مشاغل آفلاین هم میشود.
از مهمترین مزایای خرید اینترنتی میتوان به دسترسی آسان و شبانهروزی کاربران به فروشگاهها، تنوع گسترده محصولات، امکان مقایسه قیمتها و ویژگیها، صرفهجویی در زمان و هزینه و همچنین بررسی نظرات سایر مشتریان اشاره کرد. این مزایا باعث شده حتی کسبوکارهای کوچک و محلی نیز بتوانند بدون نیاز به فروشگاه فیزیکی، وارد بازار رقابتی شوند و مشتریان گستردهتری جذب کنند. در مقابل، این حوزه با چالشهایی جدی نیز مواجه است.
مشکلات زیرساختی اینترنت در برخی مناطق، نبود نظارت کافی بر عملکرد فروشگاههای آنلاین، تاخیر در ارسال کالا، مغایرت کالا با مشخصات درجشده در سایت و روند پیچیده بازگشت کالا و دریافت وجه، بخشی از این معضلات هستند. بسیاری از کاربران از تجربه خریدهای ناموفق یا عدم پاسخگویی مناسب شکایت دارند، که این موضوع میتواند به کاهش اعتماد عمومی به تجارت الکترونیک منجر شود.
در مجموع، خرید اینترنتی در ایران بهرغم برخی کاستیها، روندی رو به رشد دارد و در صورت رفع مشکلات زیرساختی و نظارتی، میتواند به یکی از پایههای اصلی اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شود. نقش نهادهای قانونگذار، توسعهدهندگان پلتفرمها و رسانهها در فرهنگسازی و حمایت از حقوق مصرفکننده در این مسیر بسیار مهم و تعیینکننده خواهد بود.
حجم ۶ درصدی خرید آنلاین در کشور
رضا الفت نسب رئیس اتحادیه کسب و کارهای مجازی مهمترین مزایای کسب و کارهای اینترنتی و اقتصاد دیجیتال را مورد اشاره قرار داد و گفت: افزایش فرصتهای شغلی و کاهش هزینهها در زندگی انسان و جامعه فضای اقتصاد دیجیتال را گسترش داده است و امروزه کسب و کارهای اینترنتی فرصت اشتغال را برای افراد فراهم کرده و صاحبان سرمایه در کنار کسب و کار آفلاین و سنتی خود میتوانند کسب و کار مجازی هم داشته باشند.
او با اشاره به حجم ۶ درصدی خرید آنلاین در کشور افزود: در کشور ترکیه حجم خرید آنلاین حدود ۲۵ درصد و در چین ۵۰ درصد است اما نزدیک به ۹۰ درصد خرید داخلی ما از بازارهای آفلاین صورت میپذیرد و کشور ما فاصله معناداری با این کشورها دارد.
الفت نسب درعین حال دسترسی به اینترنت و راهاندازی کمهزینه این کسبوکار را مهمترین عامل گسترش آن دانست و گفت: موضوع اعتماد کاربران به این امر اهمیت دارد و اگر صاحبان محصول بتوانند اعتماد مشتریانشان را جلب کنند، خیلی سریع میتوانند مشتری جذب کرده و فروش محصول داشته باشند.
به گفته او کسب و کارهای مجازی مکلفند مالیات بپردازند و از معافیت مالیاتی برخوردار نیستند. رئیس اتحادیه کشوری کسب وکارهای مجازی با اشاره به حمایت از کسب و کارهای نوپای اینترنتی و استارتآپها تاکید کرد: این کسب و کارها که به تازگی شکل گرفتهاند نیازمند کمک و حمایت هستند و بر اساس نوع فعالیت از یکدیگر تفکیک میشوند و برای هر کدام قوانینی وضیع شده که به نحوه و تعداد تولید محصول مربوط است.
الفت نسب درباره امنیت خرید اینترنتی نیز گفت: این کسب و کارها لازم است دارای نماد اعتماد الکترونیکی باشند اما این نماد اعتماد الکترونیکی یک مجوز نیست بلکه یک نشان است. با توجه به افزایش این کسبوکارها در اتحادیه پروانه کسب تعلق میگیرد و توصیه میشود از سایتهایی خرید شود که دارای پروانه کسب هستند تا در صورت بروز مشکل بتوان آن را پیگیری کرد.
رئیس اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی با اشاره به بیمه کردن فعالیتهای آنلاین گفت: این موضوع راهکار مناسبی برای این کسب و کار است که ریسکهای آن را بیمه پوشش بدهد. طبق آیین نامه صدور پروانه کسب و کارهای مجازی همه افراد باید برای فعالیت اقتصادی در فضای مجازی پروانه کسب از اتحادیه بگیرند و این شامل صاحبان مشاغل آفلاین هم میشود.
از اینترنت پایدار تا رفع بی اعتمادی
یک کارشناس اقتصادی در گفتگو با رویداد امروز در این زمینه گفت:برای افزایش آمار فروش اینترنتی در ایران، باید به مجموعهای از اقدامات همزمان در حوزههای زیرساختی، فرهنگی، قانونی، اقتصادی و فنی توجه کرد.
از یک سو بدون اینترنت پایدار، پرسرعت و مقرونبهصرفه، اساساً خرید آنلاین امکانپذیر نخواهد بود. گسترش پوشش اینترنت در مناطق محروم، ارتقای کیفیت اتصال، و توسعه فناوریهایی مانند اینترنت ۵G، میتواند نقش مهمی در گسترش این نوع خرید ایفا کند.
مورد دیگر اینکه یکی از بزرگترین موانع فروش آنلاین، بیاعتمادی کاربران به صحت اطلاعات، کیفیت کالا و پشتیبانی خدمات است. اگر قوانین مربوط به تجارت الکترونیک، ضمانت بازگشت کالا، امنیت پرداخت و مجوزدهی به فروشگاهها شفافتر و اجراییتر شود، اعتماد مصرفکننده تقویت خواهد شد.
از سوی دیگر بخشی از جامعه هنوز با مزایا و نحوه استفاده ایمن از فروشگاههای اینترنتی آشنا نیستند. رسانهها، مدارس و پلتفرمهای آموزشی میتوانند نقش مهمی در ارتقاء سواد دیجیتال ایفا کنند، تا افراد بیشتری از این ظرفیت بهره ببرند.
همچنین اگر صاحبان کسبوکارهای سنتی آموزش ببینند و پلتفرمهای مناسب برای ورود به فضای دیجیتال در اختیار داشته باشند، طیف وسیعتری از محصولات وارد بازار اینترنتی خواهد شد و مشتریان بیشتری جذب میشوند. از سوی دیگر بهینهسازی درگاههای پرداخت، ارائه گزینههای پرداخت اقساطی یا اعتباری، و توسعه کیفپولهای دیجیتال میتواند فرآیند خرید را برای کاربران سادهتر و قابلاعتمادتر کند.
