شبکه اجتماعی «مای دات» که طی ماه‌های اخیر نام آن بارها در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مطرح شده بود، سرانجام عصر ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ وارد فاز اجرایی شد. طبق اعلام منتشرشده از سوی تیم این پروژه،مای دات به صورت تدریجی فعال شده و هزاران نفری که پیش‌تر در این پلتفرم ثبت‌نام کرده بودند، امکان ورود به حساب کاربری خود را پیدا کرده‌اند. بخش قابل‌توجهی از دارندگان حساب‌های کاربری در شبکه ایکس، انعکاس حساب‌های پیش‌فرض خود را در «مای دات » مشاهده خواهند کرد و می‌توانند مدیریت و مالکیت حساب خود را در اختیار بگیرند.اپلیکیشن اندروید نیز تا پایان هفته برای اشتراک‌گذاری و استفاده عمومی منتشر خواهند شد.
بابک زنجانی دو روز گذشته در این زمینه نوشت:«در جنگ دوازده‌روزه و حوادث پس از آن، نبود یک رسانه قدرتمند و فراگیر در ایران باعث شد روایت‌سازی دشمن بر فضای رسانه‌ای غلبه و موفقیت ملت ایران و نیروهای مسلح کشور آنگونه که باید دیده نشود.قطعی اینترنت بین‌الملل و محدودیت دسترسی به شبکه‌هایی مانند اینستاگرام و ایکس نیز آسیب جدی به بسیاری از مشاغل آنلاین و فعالان اقتصادی وارد کرد که مای دات در پی جبران آن خواهد بود. ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت ۱۸، شبکه اجتماعی «مای دات» به‌صورت روزانه دسترسی هزاران کاربری٫ که پیش‌تر ثبت‌نام حساب خود را ایجاد کرده بودند را فعال خواهد کرد.بخش قابل‌توجهی از دارندگان حساب‌های کاربری در شبکه ایکس، انعکاس حساب‌های پیش‌فرض خود را در «مای دات » مشاهده خواهند کرد و می‌توانند مدیریت و مالکیت حساب خود را در اختیار بگیرند.اپلیکیشن اندروید نیز تا پایان هفته برای اشتراک‌گذاری و استفاده عمومی منتشر خواهند شد.همزمان، شبکه تلویزیونی«مای دات» عینا فید‌های همین شبکه اجتماعی را از طریق ماهواره Yahsat ، به سکوی انتشار اخبار خبرگزاری‌های رسمی ایران برای مخاطبان جهانی تبدیل می‌کندواخبارهای فوری با استفاده از هوش مصنوعی و مجریان مجازی به دنیا مخابره خواهد شد.همچنین شبکه بلاکچین «دات‌وان» به‌صورت همزمان برای پشتیبانی و توسعه زیرساخت شبکه اجتماعی رونمایی «تست بتا »می‌شود.مای دات تا ۲۸ خرداد به‌صورت نسخه آزمایشی فعالیت خواهد داشت و در آن تاریخ، رونمایی رسمی و عمومی این پروژه در برج میلاد برگزار وبرای عموم باز خواهد شد.»
جایگزینی برای پلتفرم‌های متمرکز فعلی
اما شبکه های اجتماعی بر بستر بلاکچین چه هستند و چه کارکردی دارند؟شبکه‌های اجتماعی بر بستر بلاکچین در واقع جایگزینی برای پلتفرم‌های متمرکز فعلی هستند که در آن‌ها قدرت و کنترل از دست شرکت‌های بزرگ خارج شده و به کاربران منتقل می‌شود.در شبکه‌های اجتماعی معمولی، تمام داده‌های شما از جمله محتوایی که تولید می‌کنید، لیست دوستان و تعاملات شما در سرورهای مرکزی یک شرکت ذخیره می‌شود و آن شرکت می‌تواند هر زمان که بخواهد دسترسی شما را محدود یا محتوای شما را حذف کند. اما در شبکه اجتماعی بلاکچینی، زیرساخت به گونه‌ای طراحی شده که اطلاعات یا مالکیت آن‌ها روی بلاکچین ثبت می‌شود. این یعنی هویت دیجیتال، محتوا و حتی ارتباطات شما به شکل غیرمتمرکز مدیریت می‌شوند.یکی از تفاوت‌های اصلی این مدل، مفهوم مالکیت واقعی داده است. در این پلتفرم‌ها کاربر مالک پروفایل و محتوای خود باقی می‌ماند و این داده‌ها به یک شرکت خاص وابسته نیستند. حتی در برخی پروژه‌ها، شما می‌توانید هویت دیجیتال خود را از یک پلتفرم به پلتفرم دیگری ببرید بدون اینکه مخاطبان یا سوابق خود را از دست بدهید. این ویژگی با استفاده از استانداردهای خاصی که روی بلاکچین تعریف شده، ممکن می‌شود.علاوه بر این، در این شبکه‌ها اغلب از سیستم‌های اقتصادی مبتنی بر توکن استفاده می‌شود. به جای اینکه سود حاصل از تبلیغات فقط به جیب شرکت صاحب پلتفرم برود، سیستم‌هایی طراحی شده که تولیدکنندگان محتوا مستقیماً از فعالیت خود درآمد کسب کنند یا در تصمیم‌گیری‌های مربوط به آینده شبکه از طریق مدل‌های حاکمیتی مشارکت داشته باشند.از نظر فنی، این شبکه‌ها برای مقاومت در برابر سانسور نیز طراحی شده‌اند. به دلیل اینکه داده‌ها به جای یک سرور مرکزی، در شبکه گسترده‌ای از نودها پخش هستند، حذف یک محتوا توسط یک مرجع مرکزی تقریباً غیرممکن است. این موضوع به آزادی بیان بیشتر کمک می‌کند، هرچند چالش‌های جدیدی مانند نحوه نظارت بر محتوای غیراخلاقی یا غیرقانونی را نیز به همراه دارد.با وجود تمام این مزایا، این تکنولوژی هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد. پیچیدگی‌های کار با کیف پول‌های دیجیتال، سرعت پایین‌تر نسبت به پلتفرم‌های سنتی و هزینه‌های احتمالی ثبت تراکنش روی بلاکچین، از جمله موانعی هستند که باعث شده هنوز این پلتفرم‌ها به اندازه رقبای متمرکز خود همه‌گیر نشوند. با این حال، با پیشرفت راهکارهای لایه دوم و بهبود تجربه کاربری، انتظار می‌رود که شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز نقش مهم‌تری در آینده اینترنت ایفا کنند.
معمای فعال‌سازی تدریجی حساب کاربران
اگرچه تا همین چند هفته پیش اطلاعات منتشرشده درباره «مای دات» محدود و پراکنده بود، اما فعال‌سازی تدریجی حساب کاربران نشان می‌دهد این پروژه حالا وارد مرحله بهره‌برداری عملیاتی شده است. هنوز مشخص نیست چه تعداد کاربر به نسخه اولیه دسترسی دارند، اما طبق برخی گزارش‌های غیررسمی، فرآیند فعال‌سازی به‌صورت روزانه و مرحله‌ای انجام خواهد شد تا فشار ناگهانی روی زیرساخت‌های فنی وارد نشود.
مای دات صرفاً به‌عنوان یک شبکه اجتماعی معرفی نشده و ظاهراً بخشی از اکوسیستم بزرگ‌تری به‌نام «دات» محسوب می‌شود؛ پروژه‌ای که زنجانی از آن به‌عنوان بستری مبتنی بر بلاکچین و اقتصاد دیجیتال یاد کرده است. بر اساس توضیحاتی که تاکنون منتشر شده، هدف این پلتفرم ایجاد یک سوپر اپلیکیشن ایرانی است که بتواند ترکیبی از خدمات ارتباطی، تولید محتوا، پرداخت دیجیتال و تعاملات اقتصادی را در اختیار کاربران قرار دهد.درواقع آنچه تیم پروژه ترسیم می‌کند، چیزی فراتر از یک اپلیکیشن مشابه اینستاگرام یا ایکس است. برخی منابع نزدیک به پروژه می‌گویند «مای دات» قرار است در آینده به سرویس‌هایی مانند کیف پول دیجیتال، پرداخت درون‌برنامه‌ای، خدمات مبتنی بر بلاکچین و حتی بازار محتوای آنلاین مجهز شود. همین مسئله باعث شده برخی تحلیلگران آن را تلاشی برای ساخت نسخه‌ای بومی از سوپر اپ‌هایی مانند WeChat یا Telegram بدانند؛ هرچند فاصله چنین ادعایی تا واقعیت هنوز بسیار زیاد است.
این پلتفرم ترکیبی از قابلیت‌های شبکه اجتماعی، پیام‌رسان و سیستم انتشار محتوا را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. هنوز جزئیات دقیقی درباره امکانات نسخه اولیه وجود ندارد و مشخص نیست کاربران در فاز نخست دقیقاً به چه سرویس‌هایی دسترسی خواهند داشت.
