پوریا حیدرنیا-رویداد امروز: تداوم انسداد درگاههای پرداخت پس از پایان جنگ، سکوی معاملات طلا را در بلاتکلیفی نگه داشته است.
سکوهای برخط فروش طلا این روزها با چالشی جدی مواجهاند: محدودیتی که ابتدا در بستر جنگی و برای کنترل شرایط بازار اعمال شد، حالا با گذشت بیش از دو هفته از پایان درگیریها همچنان پابرجاست و زمینهساز نارضایتی گسترده کاربران و فعالان این حوزه شده است.
کسبوکارهایی قانونی در بستر شفافیت
فعالیت فروشندگان طلا در فضای مجازی بدون مجوز امکانپذیر نیست. این کسبوکارها زیر نظر اتحادیه کسبوکارهای مجازی، اتحادیه طلافروشان و با دریافت نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) مجاز به فعالیت هستند. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز از طریق مرکز توسعه تجارت الکترونیکی بر این فرآیند نظارت دارد.
در مرداد سال گذشته، این وزارتخانه با همکاری بانک مرکزی، سامانهای هوشمند برای معاملات و انبارداری فلزات گرانبها راهاندازی کرد. این سامانه با هدف جلوگیری از خالیفروشی، پولشویی و تقلب در معاملات آنلاین طراحی شده و طلاهای خریداریشده توسط کاربران، در انبارهای هوشمند یا بانک کارگشایی به امانت نگهداری میشوند. این اقدام دولت، گامی در راستای افزایش شفافیت در بازار و اعتمادسازی میان سرمایهگذاران خرد و متوسط بود.
ورود سکوهای طلا به فاز نظارتی گستردهتر
سال جاری، سامانهای جدید به نام سامانه نظارتی برخط سکوهای طلا توسط اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی رونمایی شد. هدف از راهاندازی این سامانه، نظارت لحظهای بر تراکنشها، تأمین و تحویل طلا، جلوگیری از تخلفات و همچنین ارائه دادههای برخط به نهادهای حاکمیتی است.
این سامانه تمام فرآیندهای توسعه، احراز هویت، امنیت و ارتباط با نهادهای ناظر را تحت مسئولیت مستقیم اتحادیه انجام داده و قرار بود بهرهبرداری رسمی آن از ابتدای تابستان ۱۴۰۴ آغاز شود.
تصمیمات جدید؛ توقف صدور مجوز و تدوین ضوابط تازه
در بهمنماه ۱۴۰۲، هیأت مقرراتزدایی برای ساماندهی بازار و جلوگیری از تخلفات احتمالی، صدور مجوز جدید برای سکوهای فروش طلا را متوقف و مسئولیت نظارت کامل را به وزارت صمت واگذار کرد.
پس از این تصمیم، وزارت صمت موظف شد طی ۵۰ روز ضوابط تازهای برای ساماندهی سکوهای برخط تدوین کند. نهایتاً در ۱۷ اردیبهشتماه امسال، پیشنویس ضوابط جدید منتشر شد. در این پیشنویس، تمامی ابعاد فنی، حقوقی و صنفی فعالیت این سکوها مد نظر قرار گرفته و بر لزوم اخذ اینماد و دارا بودن زیرساختهای امن تأکید شده است.
جنگ دوازدهروزه و توقف ناگهانی درگاهها
با آغاز جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی علیه ایران، پلتفرمهای فروش طلا و صرافیهای رمزارز بهمنظور همکاری با سیاستهای ثباتبخشی بانک مرکزی، درگاههای پرداخت خود را متوقف کردند. توصیه به پرهیز از خریدهای پرریسک و مدیریت بازار در فضای بحران، از دلایل این اقدام بود.
با وجود پایان جنگ، بازگشت سکوها به شرایط عادی تاکنون محقق نشده و همین موضوع به شایعاتی در فضای مجازی دامن زده است مبنی بر اینکه ممکن است کاربران به داراییهای طلای خود دسترسی نداشته باشند. با این حال، مسئولان اتحادیه تأکید دارند که تمام طلای کاربران در بانک کارگشایی نگهداری میشود و امنیت آن کاملاً تضمینشده است.
فعالیت ۳۰۰ سکوی مجاز در بازار آنلاین طلا
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، اعلام کرد که تا پیش از توقف صدور مجوزها، حدود ۳۰۰ واحد صنفی مجاز در حوزه فروش آنلاین طلا فعال بودند. به گفته او، این سکوها یا پشتوانه بانکی دارند یا طلای کاربران را بهطور کامل در بانک کارگشایی ذخیره کردهاند.
وی افزود: حدود ۱۰ سکوی برتر، بخش عمده کاربران را در اختیار دارند و در مجموع بیش از ۱۵ میلیون نفر از این سکوها استفاده میکنند. نکته مهم این است که حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد کاربران، کمتر از یک گرم طلا در حساب خود دارند.
به گفته الفتنسب، این فضا زمینه اشتغال مستقیم برای بیش از هزار نفر را فراهم کرده و از آنجایی که کاملاً شفاف و تحت نظارت ۱۱ نهاد مختلف فعالیت میکند، بر خلاف بازار سنتی، امکان فرار مالیاتی یا خالیفروشی در آن وجود ندارد.
درخواست برای بازگشایی درگاههای پرداخت
با گذشت زمان و عدم رفع محدودیتها، اتحادیه کسبوکارهای مجازی تأکید کرده که بستن درگاههای پرداخت بدون مجوز قانونی و خارج از چارچوب نظام صنفی است. الفتنسب تأکید کرد که بر اساس قانون، فعالیت این سکوها مجاز است و بسته ماندن درگاهها امنیت سرمایههای مردم را تهدید میکند.
در واکنش به این وضعیت، مدیران هفت سکوی برتر طلا با انتشار بیانیهای مشترک، ضمن انتقاد از تداوم محدودیتها، تأکید کردند که برداشت ریالی همچنان در دسترس است و طلای کاربران با نظارت پلیس فتا و سایر نهادهای مسئول، بهصورت فیزیکی در بانک کارگشایی نگهداری میشود.
آنها متعهد شدند که خدمات خود را بهصورت ۲۴ ساعته ادامه داده و در اولویت کاری خود، حفظ نقدشوندگی، امنیت سرمایه، و دسترسی کاربران به طلای خریداریشده را حفظ کنند.
