علی مقصود: در دنیای امروز، هوش مصنوعی به یک مزیت رقابتی بنیادین برای کسبوکارها تبدیل شده است. بسیاری از شرکتها به سمت استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی حرکت میکنند، اما تنها تعداد محدودی قادر هستند بهطور واقعی «AI-First» شده و هوش مصنوعی را در قلب تصمیمگیریها، فرآیندها و محصولات خود جای دهند.
گامهای کلیدی به سوی AI-First
۱- هوش مصنوعی انتخابی استراتژیک
ایجاد بستر هوش مصنوعی در شرکت یک تصمیم استراتژیک است نه صرفا یک فیچر یا تحلیل. هوش مصنوعی دیگر، تنها برای هوشمندسازی فرآیندها یا تحلیل به کار نمیرود؛ بلکه نقش آن در «شکلدهی» به مدلهای کسبوکار، نقشه راه محصول و حتی ساختار سازمانی حیاتی است.
هر ایده جدید باید با این سوال آغاز شود: هوش مصنوعی چگونه میتواند این مسئله را متحول کند یا به شیوهای متفاوت حل نماید؟
۲- داده سوخت حیاتی در رقابت
جمعآوری دادهها به صورت هدفمند و دستهبندی دادهها اقدامی است که به صورت مداوم به عنوان شریانهای حیاتی یک بیزینس تعریف میشود.
حال، توسعه چرخدندههای دادهای» (Data Flywheels) اهمیت اختصاصی پیدا میکنند؛ جایی که استفاده بیشتر از محصول، دادههای جدید تولید میکند و همان دادهها باردیگر کیفیت محصول را ارتقا میدهند.
۳- تصمیمسازی مشترک؛ انسان و AI در کنار هم
در آینده، هر فرد میتواند از یک دستیار هوش مصنوعی آموزشدیده در حوزههای تصمیمگیری بهرهمند شود. در این مدل، هوش مصنوعی نقش «تصمیمساز» و انسان نقش «تحلیل و متفکر انتقادی به تصمیم» را ایفا میکند. این همکاری، کیفیت و سرعت تصمیمگیری را بهطور چشمگیری افزایش خواهد داد.
۴- هوش مصنوعی در قلب ارزش پیشنهادی
یک محصول AI-First در آینده، رویکرد جدیدی به طراحی محصولات جدید است. پیشبینی میشود که در آیندهای نه چندان دور، اگر ویژگی AI را از محصولات خود حذف کنید، محصول یا اصلا کار نخواهد کرد یا ارزشی که باید به کاربر بدهد را از دست خواهد داد.
این یعنی «حالت گذار» از تعامل مبتنی بر کلیک (کاربر صریحا از طریق منوها به سایت، اپ یا کامپیوتر بگوید چه کاری انجام دهد) به تعامل مبتنی بر اساس هدف(intent-based interaction) است . این یعنی کاربر هدف را بیان میکند و AI خودش مراحل را تعیین میکند.
مهمتر از همه، این شرکتها به دنبال قابلیتهای کاملا جدیدی هستند که پیشتر غیرممکن بود. تفکر AI-First فقط درباره سرعت بیشتر نیست، بلکه درباره ممکن کردن ارائه خدماتی بیسابقه است، برای مثال میتوان به پشتیبانی چندزبانه ۲۴/۷، تجربههای شخصیسازیشده برای میلیونها نفر، و آموزش خصوصی یکبهیک با AI در مقیاس وسیع اشاره کرد. این یعنی شرکتها حول امکانهای منحصربهفرد AI دوباره طراحی میشوند، نه صرفاً بهینهسازی فرآیندهای موجود.
۵- بازطراحی ساختار سازمانی
شرکتهای AI-First در صنایع مختلف اهداف محوری مشترکی دارند که استراتژیهای تحول آنها را تعریف میکند. هدف اصلی، خودکارسازی گسترده برای افزایش کارایی و در مقیاس بزرگتر از مقیاس فعلی است. این سازمانها بهصورت نظاممند کارهای تکراری که توسط انسان انجام میشوند را هرجا که کیفیت قابلقبول باشد، با سیستمهای AI جایگزین میکنند.
«دولینگو» نمونهای از این رویکرد است؛ این شرکت صریحا تصمیم گرفتهاست «بهتدریج استفاده از پیمانکاران برای کارهایی که AI میتواند انجام دهد را متوقف کند»، از تولید محتوای درسی گرفته تا پاسخ به پرسشهای پشتیبانی.
اصل زیربنایی این است: اگر AI بتواند کار را بهطور قابلقبول انجام دهد، تلاش انسانی باید به حداقل برسد تا شرکتها بتوانند بهطور نمایی به مشتریان بیشتری خدمت کنند، بدون اینکه به همان نسبت تعداد کارکنان را افزایش دهند.
این یعنی، یکی از اصول اساسی مدیریت در بسیاری از شرکتهای AI-First این است که استفاده از AI به عنوان پیشفرض انتخاب شود و تا زمانی که ثابت نشده AI نمیتواند کاری را انجام دهد، برای آن کار نیروی انسانی استخدام نکنند.
این تغییر با تحول نیروی کار همراه است. شرکتها تسلط بر هوش مصنوعی را بهعنوان معیاری برای استخدام و ارزیابی عملکرد در نظر میگیرند. برای مثال دولینگو بخشی از ارزیابی کارمندانش را بر اساس میزان استفاده آنها از AI انجام میدهد، و کسانی که ابزارهای خودکارسازی را نادیده بگیرند در معرض این خطر هستند که بهعنوان «کمکار» شناخته شوند. این یعنی تسلط به هوش مصنوعی، در همه نقشها ارزشمند است، نه فقط در میان مهندسان!
۶- فرهنگِ یادگیری مستمر
در سازمانهای AI-First، سرعت نوآوری و خلاقیت اهمیت حیاتی دارد. آنها «تکرار سریع» را به «کمالگرایی محتاطانه» ترجیح میدهند. همانطور که مدیرعامل دولینگو گفت: «نمیتوانیم صبر کنیم تا فناوری ۱۰۰درصد بینقص شود! ترجیح
میدهیم با سرعت حرکت کنیم و گاهی ضربههای کوچک، به کیفیت وارد شود تا اینکه آهسته حرکت کنیم و فرصت را از دست بدهیم.
