ماهور سنایی-رویداد امروز: سند توسعه و ساماندهی تبلیغات تجاری در فضای مجازی به عنوان یکی از اجزای کلیدی در اجرای سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی تدوین شده است. روند شکلگیری این سند با تهیه پیشنویس اولیه توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز شد و در طول یک سال گذشته، این پیشنویس در جلسات کارشناسی فشردهای با حضور بخش خصوصی و نمایندگان دستگاههای ذیربط مورد موشکافی و اصلاح قرار گرفت.
هدف محوری این سند ایجاد نظمی نظاممند بر تبلیغات تجاری در محیط آنلاین کشور است تا ضمن توسعه قانونی صنعت تبلیغات، اعتماد عمومی ارتقا یافته و حقوق مصرفکنندگان به طور کامل رعایت شود. کلیات این سند در مهر ماه سال جاری (بر اساس گزارشهای موجود) به تصویب کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوای فضای مجازی رسید و پس از آن، بررسی و تصویب جزئیات مواد آن در دستور کار قرار گرفت.
از جمله مفاد مهمی که در این فرآیند مورد توجه قرار گرفتهاند میتوان به الزام کنشگران فضای مجازی، از جمله اینفلوئنسرها، به شفافسازی عملکرد تبلیغاتی، مقابله با رفتارهای ضدرقابتی، و همچنین حمایت از تشکیل انجمنهای صنفی تخصصی برای تنظیم مؤثر بازار اشاره کرد.
این سند با رویکرد همتنظیمگری بازار و با مشارکت بازارگاههای بزرگ تبلیغاتی طراحی شده تا فعالیتهای قانونی در این حوزه توسعه یابد و همزمان با حفظ ارزشهای اسلامی و ایرانی، نظارت بر فضای تبلیغات الکترونیکی تسهیل شود. حالا سند ساماندهی تبلیغات مجازی در آستانه تصویب نهایی قرار گرفته است و کمیسیون عالی ارتقا تولید محتوای فضای مجازی اعلام کرده که مراحل بررسی این سند به بخشهای پایانی رسیده است.
این سند با هدف ایجاد نظم در حوزه تبلیغات تجاری در فضای مجازی تدوین شده و تاکنون بندهای متعددی از آن مورد تصویب قرار گرفته است. مسئولان این حوزه تأکید دارند که سند ساماندهی تبلیغات مجازی میتواند چارچوبی شفاف برای فعالیت بازیگران این بازار ایجاد کند و به توسعه سالم تبلیغات دیجیتال کمک کند.
اما این سند چه می گوید؟سند توسعه و ساماندهی تبلیغات تجاری در فضای مجازی اساسا چارچوبی جامع برای تنظیم، نظارت و هدایت فعالیتهای تبلیغاتی در محیط دیجیتال کشور ارائه میدهد تا از یک سو صنعت تبلیغات رشد کند و از سوی دیگر، حقوق کاربران و ارزشهای اجتماعی حفظ شود. این سند بر مبنای این فرض استوار است که تبلیغات در فضای مجازی باید شفاف، منصفانه و مطابق با قوانین کشور باشد.
یکی از ارکان اصلی این سند، الزام به شفافسازی است؛ به این معنا که هرگونه محتوای تبلیغاتی باید به وضوح قابل تشخیص از محتوای غیرتبلیغاتی باشد و مسئولیت محتوای منتشر شده توسط اینفلوئنسرها و تولیدکنندگان محتوا بر عهده خود ایشان خواهد بود. در راستای این شفافیت، سند بر اهمیت رعایت حریم خصوصی کاربران در فرآیندهای جمعآوری داده و هدفگذاری تبلیغات تأکید فراوان دارد.
علاوه بر این، سند به دنبال نظاممندسازی بازار است؛ این مهم از طریق حمایت از ایجاد انجمنهای صنفی تخصصی در حوزه تبلیغات صورت میگیرد تا فعالان این حوزه بتوانند به صورت خودانتظامی، استانداردهای حرفهای را رعایت کنند. سند همچنین مقابله با رفتارهای ضدرقابتی را از طریق نظارت بر عملکرد بازیگران بزرگ بازار تبلیغات، مانند پلتفرمهای نشر، هدف قرار داده است تا از انحصار و تضییع حقوق کسبوکارهای کوچکتر جلوگیری شود.
در نهایت، هدف غایی این سند، افزایش اعتماد عمومی به محیط تبلیغات آنلاین است؛ اعتمادی که با نظارت دقیقتر، حمایت از کسبوکارهای مجاز و تضمین کیفیت و صداقت محتوای تبلیغاتی ایجاد خواهد شد و این امر توسعه پایدار صنعت تبلیغات دیجیتال را در پی خواهد داشت.
دومین جلسه بررسی پیشنویس سند تبلیغات تجاری در فضای مجازی در کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوای فضای مجازی کشور با حضور دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی و همچنین نمایندگان دستگاههای مرتبط برگزار شد.
در این نشست بخشهای مهمی از متن پیشنهادی مورد بحث قرار گرفت و بندهای متعددی از سند به تصویب رسید. مسئولان حاضر در جلسه اعلام کردند که روند تصویب سند ساماندهی تبلیغات مجازی با دقت و بر اساس نیازهای واقعی بازار تبلیغات آنلاین دنبال میشود.
رویکردهای اصلی سند ساماندهی تبلیغات مجازی
این سند با رویکرد همتنظیمگری بازار تبلیغات مجازی و با مشارکت بازارگاههای بزرگ تبلیغاتی تهیه شده است تا زمینه توسعه فعالیتهای مجاز فراهم شود. از جمله مفاد مهم آن میتوان به حمایت از تشکیل انجمن صنفی تخصصی، رعایت حریم خصوصی کاربران، مقابله با رفتارهای ضدرقابتی و شفافسازی عملکرد تبلیغاتی کنشگران یا اینفلوئنسرها (Influencers) اشاره کرد.
این محورها نشان میدهد که سند ساماندهی تبلیغات مجازی تلاش دارد میان منافع کسبوکارها و حقوق مخاطبان تعادل ایجاد کند. پیشنویس این سند توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه شده و طی یک سال گذشته در جلسات متعدد کارشناسی با حضور بخش خصوصی و دستگاههای مسئول مورد بررسی و اصلاح قرار گرفته است.
کلیات آن در مهر ماه به تصویب کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوا رسیده و اکنون جزئیات مواد در حال بررسی و تصویب نهایی است. تدوینکنندگان تأکید کردهاند که سند ساماندهی تبلیغات مجازی باید به گونهای باشد که اعتماد عمومی به فضای تبلیغات آنلاین یا تبلیغات دیجیتال (Digital Advertising) افزایش یابد.
اهداف کلان در توسعه تبلیغات تجاری آنلاین
سند تبلیغات تجاری در فضای مجازی بخشی از اقدامات کلان سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی به شمار میآید. متولی تدوین آن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری سازمان صدا و سیما، وزارت صمت، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سایر نهادهای مرتبط بودهاند. هدف اصلی این سند، ساماندهی و نظاممندسازی تبلیغات تجاری آنلاین یا بازاریابی دیجیتال (Digital Marketing) و ایجاد نظارت مؤثر بر این حوزه عنوان شده است.
تدوینکنندگان معتقدند اجرای این سند میتواند به ارتقای اعتماد و اطمینان عمومی، رعایت ارزشهای اسلامی و ایرانی و توسعه صنعت تبلیغات کمک کند و در عین حال حقوق مصرفکنندگان و مردم حفظ شود. از نگاه سیاستگذاران، سند ساماندهی تبلیغات مجازی قرار است چارچوبی مشترک میان دولت، بخش خصوصی و فعالان تبلیغاتی ایجاد کند تا مسیر رشد این صنعت شفافتر و قابل پیشبینیتر شود.
با توجه به روند کنونی، انتظار میرود سند ساماندهی تبلیغات مجازی پس از تصویب نهایی به یکی از اسناد مرجع در حوزه تبلیغات آنلاین تبدیل شود و قواعد فعالیت برندها، پلتفرمها و تولیدکنندگان محتوا را مشخص کند. مسئولان تأکید دارند که این سند میتواند بستر توسعه پایدار تبلیغات تجاری در فضای مجازی را فراهم کرده و زمینه تعامل حرفهای میان بازیگران اکوسیستم تبلیغات (Advertising Ecosystem) را تقویت کند.
