رویداد امروز: پس از وقفهای ۱۰۰روزه، بیستوهشتمین نمایشگاه الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیک (الکامپ) از پنجشنبه ۳ مهر ۱۴۰۴ در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران آغاز شد؛ رویدادی که با شعار «سرمایهگذاری هوشمند، توسعه پایدار» و حضور ۶۰۰ شرکت داخلی و خارجی تلاش میکند تصویری تازه از توان فناورانه ایران ارائه کند.
امسال، برای نخستینبار پاویون اختصاصی هوش مصنوعی جای ثابتی در نقشه نمایشگاه پیدا کرده و دو اپراتور بزرگ کشور، «همراه اول» و «ایرانسل»، با خبرهای مهمی مانند فعالسازی رسمی نخستین eSIM و برنامههای توسعه ۵G و فیبر نوری، دمای گفتگوها را بالا بردهاند.
نمایشگاهی که قرار بود زودتر برگزار شود
الکامپ ۲۸ پس از وقفهای ۱۰۰روزه به دلیل شرایط منطقهای، اینبار با حضور پرشور ۵۰۰ شرکت داخلی و ۱۰۰ شرکت خارجی کار خود را آغاز کرد. در روز نخست، سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، نمایشگاه را افتتاح کرد و طبق روال هر سال، بازدید از سالنها، گپوگفتهای کوتاه با استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان و پرسشهای خبرنگاران، فضای نمایشگاه را زنده کرد.
مخاطبان الکامپ امسال، برخلاف برخی دورهها، تنها «تماشاگر» نیستند؛ آنها خریداران بالقوه فناوریاند: مدیران صنعتی که به دنبال راهحلهای تحول دیجیتال میگردند، جوانانی که با چشمهای کنجکاو بین غرفهها میچرخند، و تیمهای کوچک نوآور که آمدهاند صدای خود را به سرمایهگذاران برسانند.
هوش مصنوعی، از حاشیه به متن
مهمترین تفاوت امسال، پاویون اختصاصی هوش مصنوعی (سالن ۴۰A) است؛ جایی که شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها، از دستیارهای هوشمند فروش و پلتفرمهای کشاورزی دقیق تا خدمات درمانی مبتنی بر AI و سختافزارهای تخصصی را نمایش میدهند.
پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف با ۲۰ واحد فناور حضور دارد و این «تجمع هدفمند» نشان میدهد بازار AI در ایران از فاز شعار عبور کرده و دارد به زنجیره محصول و سرویس نزدیک میشود. در روز دوم، نشستهای تخصصی متعددی درباره کاربرد الگوریتمهای AI در برندینگ و تجربه مشتری برگزار شد. حاصل مشترک این نشستها: شرکتهای بزرگ اگر هوش مصنوعی را از «ابزار جانبی» به «هسته فرآیند» ارتقا دهند، میتوانند شخصیسازی عمیق تجربه مشتری، کاهش هزینههای تولید محتوا و چابکی تصمیمگیری را بهطور محسوسی تجربه کنند.
همین حالا هم، بخشی از تبلیغات و محتواهای ویدیویی نمایشگاه با ابزارهای مولد هوش مصنوعی تولید میشود؛ نشانهای از تغییر ذائقه و عمل.
اقتصاد دیجیتال «فکرافزاری» است
وزیر ارتباطات در حاشیه بازدیدها به دو پرسش پرتکرار پاسخ داد: اثر مکانیسم ماشه بر اقتصاد دیجیتال؟ هاشمی تاکید کرد وزن «فکرافزار» در اقتصاد دیجیتال بالاست و محدودیتهای بیرونی نمیتواند مسیر رشد نرمافزار، خدمات و پلتفرمها را متوقف کند.
کیفیت اینترنت؟ پاسخ مشخص بود: ترکیب گسترش ۵G و تسریع پروژه فیبر نوری باید تا «شب عید» اثر خود را در کیفیت تجربه کاربران نشان دهد. این وعده، اگر با بهبود محسوس latency، دسترسی و پایداری همراه شود، میتواند موتور محرک کسبوکارهای دیجیتال در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ باشد.
نقطه عطف: eSIM روی ریل عمومی
در روز نخست، نخستین پروفایل رسمی eSIM در ایران بهصورت نمادین فعال شد. همراه اول از بیش از نیممیلیون پیشثبتنام خبر داد و ایرانسل اعلام کرد کمپین پیشثبتنامش تنها ۱۲ ساعت پس از شروع، ۱۲هزار ثبتنام جذب کرده است. برای مخاطب عمومی، eSIM یعنی خداحافظی با سیمکارت فیزیکی و مدیریت سادهتر چند پروفایل روی یک دستگاه؛ برای اکوسیستم، یعنی بازتوزیع تجربه کاربری روی گوشیها، گجتها و صنایع (از IoT تا پرداخت).
اهمیت eSIM در ایران، فقط سهولت نیست؛ مدیریت، امنیت و مقیاسپذیری را برای سرویسهای سازمانی و شهری ممکنتر میکند. همزمان، معرفی سرویسهایی مانند «سیمپوز» (تناظر مالک سیمکارت و دستگاه کارتخوان) نشان میدهد شفافیت تراکنشها در حوزه پرداخت جدیتر دنبال میشود؛ گامی که میتواند ریسک تقلب، سواستفاده از سیمکارتهای بیهویت و ابهام در مالکیت ابزار پرداخت را کاهش دهد.
۵G، فیبر و «Techco شدن» اپراتورها
در غرفههای اپراتورها، چیدمان امسال از «صرفاً شبکه» فراتر رفته و به سبد راهکارهای دیجیتال نزدیک شده است:
- ۵G عمومی و خصوصی برای صنایع؛ از کارخانه هوشمند تا کمپهای انرژی.
- FTTx برای کاربران خانگی و سازمانی؛ با وعده افزایش قابل لمس کیفیت.
- خدمات ابری، مرکز تماس ابری، مدیریت ناوگان، کشاورزی هوشمند، واقعیت مجازی و…
اینها نشانه همان گذار معروف از Telco به Techco است؛ یعنی اپراتورها به شرکتهای فناوری چندمحصولی تبدیل میشوند که هم زیرساخت ارتباطی میفروشند و هم راهکارهای دیجیتال و AI-محور به صنایع ارائه میکنند.
در این میان، بخشهای دستیارهای هوشمند (چتبات و ویسبات فارسی)، ASR با دقت بالا و مدلهای زبانی بومی، جذابترین توقفگاه بازدیدکنندگان بودند؛ خدماتی که اگر با دادههای بومی و چارچوبهای اخلاقی-حقوقی روشن تغذیه شوند، میتوانند ضعف تاریخی ما در رابط کاربری فارسی را جبران کنند.
از ایریسا تا استارتاپهای پارکهای علم و فناوری
بین سالنها که قدم میزنید، با تنوعی از بازیگران روبهرو میشوید: از ایریسا (بازوی فناوری اطلاعات گروه فولاد مبارکه) که اتوماسیون صنعتی، امنیت سایبری، زیرساخت شبکه و AI صنعتی را یکجا کنار هم گذاشته تا تولیدکنندگان باسابقه کارتریج که تجربه صنعتی طولانیشان را با بهبود کیفیت و خدمات پس از فروش به رخ میکشند.
در گوشهای دیگر، تیمی از پارک علم و فناوری قم درباره الگوریتمهای پایش تخلیه جزئی در تجهیزات فشارقوی حرف میزند و توضیح میدهد چگونه همین فناوری میتواند به انتقال سوخت، شبکههای سیگنالرسانی صداوسیما و هر سامانه مبتنی بر پردازش سیگنال تعمیم یابد. جذابتر اینکه بخشی از این تیمها همزمان روی مدلهای پیشبینی رفتار مشتری و الگوریتمهای CRM کار میکنند؛ پیوند صنعتی-بازاریابی که تا چند سال پیش کمتر دیده میشد.
الکامتاکز، الکامپیچ و «پل سرمایه»
الکامپ امسال تلاش کرده گفتوگو و جذب سرمایه را ساختاریتر کند:
- الکامتاکز میزبان گفتوگوهای تخصصی درباره روندهای آینده است؛ از AI در برندینگ تا حکمرانی داده.
- الکامپیچ فضای ارائه استارتاپها به سرمایهگذاران را فراهم کرده و نوید میدهد با حمایت شتابدهندهها و هلدینگهای سرمایهگذاری، تیمهای برتر مسیر سادهتری برای Proof of Concept، مشتری اول و جذب سرمایه پیدا کنند.
اینکه دو اپراتور بزرگ همزمان، از بازوهای سرمایهگذاری و نوآوری خود سخن میگویند، اتفاق کوچکی نیست؛ اگر این بازوها جدی کار کنند، الکامپ میتواند از «نمایشگاه» به سکوی معامله و توسعه محصول تبدیل شود.
چالشها: قانونگذاری هوش مصنوعی و تنگنای سرمایه
در میان شور نمایشگاه، صدای نگرانی هم شنیده میشود: قوانین و استانداردهای هوش مصنوعی هنوز مدون و یکپارچه نیست. وقتی شرکتها از محتوای مولد، مدلهای زبانی، حریم داده و مسئولیتپذیری الگوریتمها حرف میزنند، نبود نقشه راه حقوقی-اخلاقی، ریسک سرمایهگذاری را بالا میبرد.
بودجه و نیروی انسانی متخصص AI کمیاب است. شرکتهای بزرگ میگویند ثبات تعرفهها در برابر افزایش هزینهها دست آنها را برای سرمایهگذاری بلندمدت میبندد. کیفیت اینترنت، اگرچه وعده بهبود گرفته، اما همچنان متغیر است؛ و برای SaaS، بازیهای آنلاین، خدمات ابری و ویدئو، کیفیت پایدار حیاتی است.
با این حال، انرژی حاکم بر سالنها نشان میدهد بدنه صنعت و جامعه فناور، در پی راهحل است. مسیر قانونگذاری چابک، سرمایهگذاری هدفمند و توسعه زیرساخت اگر همراستا شود، میتواند این گرهها را باز کند.
معنای الکامپ ۲۸ برای «اقتصاد دیجیتال ایران»
الکامپ امسال بیش از آنکه ویترین «محصول» باشد، ویترین «پیوستگی» است: پیوستگی میان زیرساخت ارتباطی (۵G و فیبر)، سرویسهای هوشمند (از پرداخت امن تا کشاورزی دقیق)، مدلهای زبانی بومی، و اکوسیستمی که میخواهد از Telco به Techco، از پروژه به پلتفرم، و از نمایش به معامله حرکت کند.
این پیوستگی، اگر با استانداردهای باز، APIهای قابل اتکا، سیاستگذاری روشن و دسترسیپذیر به دادهها همراه شود، میتواند هزینه نوآوری را پایین بیاورد و سرعت ورود محصول به بازار را بالا ببرد.
